Περισσότεροι από 94 εκατ. άνθρωποι ζουν με καταρράκτη – Σε Αφρική και γυναίκες το μεγαλύτερο έλλειμμα φροντίδας
Παρά το γεγονός ότι η χειρουργική επέμβαση για τον καταρράκτη θεωρείται απλή, σύντομη και εξαιρετικά αποτελεσματική, σχεδόν οι μισοί από τους περισσότερους από 94 εκατομμύρια ανθρώπους που πάσχουν από την πάθηση παγκοσμίως δεν έχουν καμία πρόσβαση σε αυτήν, προειδοποιεί ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.
Ο καταρράκτης, δηλαδή η θόλωση του κρυσταλλοειδούς φακού του ματιού που οδηγεί σε μειωμένη όραση ή ακόμη και τύφλωση, εξαπλώνεται καθώς ο παγκόσμιος πληθυσμός γηράσκει. Η ηλικία αποτελεί τον βασικότερο παράγοντα κινδύνου, χωρίς όμως να είναι ο μοναδικός.
Σήμερα, περίπου το 20% των 94 εκατ. ασθενών με καταρράκτη έχει ήδη τυφλωθεί, ενώ οι υπόλοιποι ζουν με διαφορετικού βαθμού απώλεια όρασης, γεγονός που επηρεάζει δραστικά την καθημερινότητά τους.
«Μία από τις πιο αποτελεσματικές ιατρικές επεμβάσεις»
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, η χειρουργική επέμβαση για τον καταρράκτη διαρκεί περίπου 15 λεπτά και συγκαταλέγεται στις πιο αποδοτικές ιατρικές πράξεις, καθώς επιτρέπει άμεση και μόνιμη αποκατάσταση της όρασης. Παρ’ όλα αυτά, ενώ πρόκειται για επέμβαση ρουτίνας στις πλούσιες χώρες, σε παγκόσμιο επίπεδο η πρόσβαση παραμένει βαθιά άνιση.
Όπως επισημαίνει ο Στιούαρτ Κιλ, τεχνικός υπεύθυνος για την οφθαλμική περίθαλψη στον ΠΟΥ, «ο μισός παγκόσμιος πληθυσμός που χρειάζεται χειρουργείο για καταρράκτη δεν έχει τη δυνατότητα να το κάνει».
Αφρική και γυναίκες στο επίκεντρο της ανισότητας
Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δραματική στην Αφρική, όπου τρεις στους τέσσερις ανθρώπους που χρειάζονται επέμβαση για καταρράκτη δεν έχουν χειρουργηθεί. Στην Κένυα, εάν ο σημερινός ρυθμός δεν αλλάξει, το 77% των ασθενών κινδυνεύει να ζήσει με μόνιμη τύφλωση ή σοβαρή απώλεια όρασης.
Παράλληλα, ο ΠΟΥ τονίζει ότι οι γυναίκες έχουν συστηματικά και διαχρονικά μικρότερη πρόσβαση σε οφθαλμιατρική περίθαλψη σε σύγκριση με τους άνδρες, γεγονός που εντείνει τις κοινωνικές και υγειονομικές ανισότητες.
Μικρή πρόοδος, μεγάλος στόχος
Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η παγκόσμια κάλυψη χειρουργικών επεμβάσεων για καταρράκτη αυξήθηκε μόλις κατά 15%, ρυθμός που θεωρείται ανεπαρκής. Ο στόχος που έχει τεθεί από το 2021 είναι η κάλυψη να φθάσει το 30% έως το 2030, κάτι που απαιτεί ριζική επιτάχυνση των παρεμβάσεων.
Ο ΠΟΥ καλεί τις κυβερνήσεις να εντάξουν τις οφθαλμολογικές εξετάσεις στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, να επενδύσουν σε εξοπλισμό και να ενισχύσουν το εξειδικευμένο προσωπικό. Το κόστος του τεχνητού ενδοφακού, που αποτελεί βασικό στοιχείο της επέμβασης, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι μικρότερο από 100 δολάρια.
Παράγοντες κινδύνου και πρόληψη
Πέρα από τη γήρανση, ο καταρράκτης συνδέεται και με άλλους παράγοντες κινδύνου, όπως η παρατεταμένη έκθεση σε ακτίνες UV-B, το κάπνισμα, η μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών και ο διαβήτης.
Ο ΠΟΥ ενθαρρύνει τον πληθυσμό να υποβάλλεται σε τακτικούς οφθαλμολογικούς ελέγχους όσο μεγαλώνει, επισημαίνοντας ότι πολλές παθήσεις των ματιών μπορούν να προληφθούν ή να θεραπευτούν εγκαίρως.
«Η όραση φέρνει αξιοπρέπεια»
«Όταν οι άνθρωποι ανακτούν την όρασή τους, ανακτούν την αυτονομία τους, την αξιοπρέπειά τους και ανοίγονται νέες προοπτικές στη ζωή τους», σημειώνει η Ντέβορα Κέστελ, ανώτατο στέλεχος του ΠΟΥ για τις μη μεταδοτικές ασθένειες και την ψυχική υγεία.
Το μήνυμα του Οργανισμού είναι σαφές: ο καταρράκτης δεν είναι αναπόφευκτη καταδίκη στην τύφλωση, αλλά ένα πρόβλημα δημόσιας υγείας που μπορεί να αντιμετωπιστεί — εφόσον υπάρχει πολιτική βούληση και ισότιμη πρόσβαση στη φροντίδα.
