Οι αρχαίες πηγές αναφέρουν ότι ο περίφημος στρατηγός Αννίβας διέσχισε την Ιβηρική και τη Γαλατία με 37 ελέφαντες
Ένα ταπεινό οστό αστραγάλου, θαμμένο επί 22 αιώνες στη γη της Ανδαλουσίας, ίσως αποδειχθεί ο χαμένος κρίκος ανάμεσα στον θρύλο και την αρχαιολογία.
Ερευνητές στην Ισπανία ανακοίνωσαν ότι εντόπισαν οστό ελέφαντα ηλικίας περίπου 2.200 ετών, το οποίο ενδέχεται να ανήκε σε ζώο που χρησιμοποιήθηκε ως «πολεμική μηχανή» από τον στρατό της Καρχηδόνας.
Το εύρημα προέρχεται από τον αρχαιολογικό χώρο Colina de los Quemados, στην πόλη Κόρδοβα της νότιας Ισπανίας.
Με τη μέθοδο της ραδιοχρονολόγησης, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι το ζώο έζησε μεταξύ των αρχών του 4ου και των τελών του 3ου αιώνα π.Χ. – περίοδο που συμπίπτει με την έντονη αντιπαράθεση της Καρχηδόνας με τη Ρωμαϊκή Δημοκρατία για την κυριαρχία στη Μεσόγειο.
Ο θρύλος του Αννίβα και οι 37 ελέφαντες
Οι Καρχηδόνιοι ήταν γνωστοί για τη χρήση ελεφάντων στις εκστρατείες τους. Οι αρχαίες πηγές αναφέρουν ότι ο περίφημος στρατηγός Αννίβας διέσχισε την Ιβηρική και τη Γαλατία με 37 ελέφαντες, επιχειρώντας να εισβάλει στην Ιταλία μέσω των Άλπεων, κατά τη διάρκεια του Δεύτερος Καρχηδονιακός Πόλεμος (218–201 π.Χ.).
Η εικόνα των ελεφάντων να προελαύνουν στα ορεινά περάσματα χαράχτηκε στη συλλογική μνήμη της αρχαιότητας. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν είχε εντοπιστεί άμεσο φυσικό τεκμήριο της παρουσίας τους στη δυτική Ευρώπη.
Οι ερευνητές, σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Archaeological Science: Reports, σημειώνουν ότι κοντά στο οστό βρέθηκαν 12 λίθινες σφαιρικές βολίδες πυροβολικού, καθώς και αιχμές βελών – στοιχεία που παραπέμπουν σε στρατιωτικό πλαίσιο και πιθανό βίαιο επεισόδιο.
Όπλα κύρους και ψυχολογικού πολέμου
Ο επικεφαλής της έρευνας, ο αρχαιολόγος Φερνάντο Κεσάδα-Σανθ από το Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης, τονίζει ότι οι ελέφαντες δεν ήταν απλώς μέσα μάχης, αλλά «όπλα κύρους και ψυχολογικού τρόμου». Η παρουσία τους στο πεδίο της μάχης προκαλούσε δέος και πανικό σε στρατιώτες που δεν είχαν ξαναδεί τέτοια ζώα.
Ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματικοί απέναντι στο ιππικό και μπορούσαν να διασπάσουν τις γραμμές του εχθρικού πεζικού, ακόμη και να ηγηθούν επιθέσεων εναντίον πρόχειρων οχυρώσεων.
Οι επιστήμονες αναγνωρίζουν ότι ένα μεμονωμένο οστό δεν αποδεικνύει από μόνο του την παρουσία ολόκληρου ζώου στο σημείο – θα μπορούσε να είχε μεταφερθεί ως λάφυρο ή αναμνηστικό. Ωστόσο, ο συνδυασμός των αρχαιολογικών και ιστορικών δεδομένων καθιστά τη σύνδεση με τα γεγονότα του πολέμου την πλέον πειστική εξήγηση.
Ένα μικρό οστό, μια μεγάλη ιστορία
Ανεξάρτητοι ειδικοί χαρακτηρίζουν το εύρημα ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς προσφέρει την πρώτη υλική επιβεβαίωση της άποψης ότι οι Καρχηδόνιοι εισήγαγαν ελέφαντες στην Ιβηρική Χερσόνησο τον 3ο αιώνα π.Χ.
«Υπάρχει κάτι βαθιά ικανοποιητικό όταν η αρχαιολογία έρχεται να επιβεβαιώσει όσα η ιστορία υπαινισσόταν εδώ και αιώνες», σχολιάζουν μελετητές της αρχαίας Μεσογείου.
Για πολλούς, ο θρύλος του Αννίβα που διασχίζει τις Άλπεις με τους ελέφαντές του παραμένει μία από τις πιο συναρπαστικές στρατιωτικές ιστορίες της αρχαιότητας. Και τώρα, ένα μικρό οστό από την Ανδαλουσία φαίνεται να μας φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στην πραγματικότητα πίσω από τον μύθο.
