Στο Μάντισον του Ουισκόνσιν βρέθηκαν 16 αρχαία κανό. Το αρχαιότερο χρονολογήθηκε στα 5.200 χρόνια
Ήταν ένα ηλιόλουστο πρωινό του Ιουνίου του 2021 όταν ένα τηλεφώνημα άλλαξε τα πάντα. Η δύτρια Ταμάρα Τόμσεν από την Wisconsin Historical Society, είχε κατέβει στα νερά της λίμνης Μεντόντα, στο Μάντισον του Ουισκόνσιν, όταν κοίταξε κάτω – και αντίκρισε ένα βυθισμένο μονοκόμματο κανό.
Οι αρχαιολόγοι πίστεψαν αρχικά πως, αν ήταν «πολύ τυχεροί», θα χρονολογούνταν πριν από 300 χρόνια. Η ραδιοχρονολόγηση αποκάλυψε ότι ήταν 1.200 ετών. «Δεν μπορούσαμε να το πιστέψουμε!» θυμάται η αρχαιολόγος Έιμι Ρόζεμπρο.
Και όμως, αυτό ήταν μόνο η αρχή.
16 κανό – το αρχαιότερο 5.200 ετών
Το 2022, ένα δεύτερο κανό που ανασύρθηκε από τη λίμνη αποδείχθηκε 3.000 ετών. Στη συνέχεια εντοπίστηκαν ακόμη 14 – έξι μόνο μέσα στο 2025. Το αρχαιότερο χρονολογήθηκε στα 5.200 χρόνια.
Με άλλα λόγια, τα πρώτα αυτά σκάφη πλέουν στην ιστορία 400 χρόνια πριν από την ανέγερση των Πυραμίδων της Αιγύπτου και περισσότερα από 4.000 χρόνια πριν φτάσουν οι πρώτοι Ευρωπαίοι στην αμερικανική ήπειρο.
Από τα 16 κανό που έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα, το νεότερο είναι 700 ετών.
Μια ζωντανή «γέφυρα»
Η φυλή Ho-Chunk Nation θεωρεί ότι οι πρόγονοί της έφτασαν στην περιοχή μεταξύ 500 και 1200 μ.Χ., ωστόσο τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι οργανωμένοι οικισμοί υπήρχαν γύρω από τις λίμνες πολύ νωρίτερα.
Τα ανθεκτικά, βαριά μονοκόμματα κανό – σκαλισμένα από κορμούς δέντρων – χρησιμοποιούνταν για ψάρεμα, μεταφορές και εμπόριο. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι πρώτοι κάτοικοι τα άφηναν σκόπιμα για χρήση από άλλες φυλές, λειτουργώντας σαν «σταθμοί κοινής χρήσης» της προϊστορίας.
Για τον Μπιλ Κουάκενμπους, υπεύθυνο διατήρησης πολιτιστικής κληρονομιάς της Ho-Chunk, η στιγμή που το πρώτο κανό βγήκε στην επιφάνεια ήταν συγκλονιστική. «Πόσο συχνά αγγίζεις κάτι 1.200 ετών;» διερωτάται.
Από τον ξεριζωμό στην επανασύνδεση
Οι πρόγονοι των Ho-Chunk ζούσαν σε μεγάλες εκτάσεις του σημερινού κεντρικού Ουισκόνσιν και του βόρειου Ιλινόις. Μετά τον Πόλεμο του 1812, οι ΗΠΑ προχώρησαν σε εξαναγκασμένες μετακινήσεις και συνθήκες που οδήγησαν σε επανειλημμένους εκτοπισμούς της φυλής.
Σήμερα, οι Ho-Chunk είναι χωρισμένοι σε δύο ομοσπονδιακά αναγνωρισμένα έθνη:
- Ho-Chunk Nation στο Ουισκόνσιν
- Winnebago Tribe of Nebraska στη Νεμπράσκα
Η γνώση κατασκευής των παραδοσιακών κανό είχε σχεδόν χαθεί. Οι πρόσφατες ανακαλύψεις, όμως, ενέπνευσαν την αναβίωσή της. Από το 2022 διοργανώνεται κάθε Ιούνιο το Ho-Chunk Nation Dugout Canoe Journey – μια δημόσια διαδρομή στα παραδοσιακά υδάτινα μονοπάτια της φυλής, που λειτουργεί ως πράξη πολιτισμικής επανασύνδεσης.
«Ένιωσα ότι επιτέλους επέστρεψαν σπίτι», λέει η Sunshine Thomas-Bear, μέλος της φυλής στη Νεμπράσκα, περιγράφοντας τη συγκίνηση όσων συμμετέχουν.
Μια νέα τουριστική και ιστορική ταυτότητα
Η πρώτη ανασυρθείσα πιρόγα θα εκτεθεί στο νέο Wisconsin History Center που ανοίγει το 2027. Παράλληλα, η περιοχή διαθέτει περισσότερους από 4.000 «effigy mounds» – τεχνητούς λόφους με σχήματα ζώων και συμβολικές χρήσεις – εκ των οποίων περίπου 200 βρίσκονται στο Μάντισον. Το Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν–Μάντισον προσφέρει περιπατητικές ξεναγήσεις που καλύπτουν έως και 12.000 χρόνια ανθρώπινης ιστορίας.
Για τους ντόπιους και τους επισκέπτες, η εμπειρία είναι απλή αλλά βαθιά: μπες σε ένα καγιάκ, βγες στη λίμνη, κοίτα το τοπίο. «Το τοπίο μπορεί να έχει αλλάξει λίγο», λέει η Ρόζεμπρο, «αλλά είναι ακόμη εδώ. Μπορείς να βάλεις τον εαυτό σου στο παρελθόν».
Η ιστορία συνεχίζει να αναδύεται
Καθώς νέα κανό συνεχίζουν να εντοπίζονται στον βυθό της λίμνης Mendota, η ανακάλυψη υπενθυμίζει ότι η ιστορία των ιθαγενών λαών των ΗΠΑ δεν είναι παρελθόν κλειστό και τετελεσμένο.
Είναι μια αφήγηση που ακόμη αποκαλύπτεται – κομμάτι κομμάτι – μέσα από το νερό, τη γη και τη μνήμη.
«Έχουμε ακόμη στοιχεία της κουλτούρας μας», λέει ο Quackenbush. «Και λαχταρούμε να ξαναβρούμε όσα χάσαμε».
