Σε ευθεία προειδοποίηση προς τις Βρυξέλλες προχώρησε η κυβέρνηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ξεκαθαρίζοντας ότι ενδεχόμενη θεσμοθέτηση ρήτρας «Buy European» στις ευρωπαϊκές αμυντικές προμήθειες θα προκαλέσει αντίποινα από τις ΗΠΑ.
Η Ουάσινγκτον, όπως αναφέρει το Politico, δηλώνει πως δεν θα αποδεχθεί περιορισμό της πρόσβασης των αμερικανικών αμυντικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή αγορά, την ώρα που η ΕΕ επιχειρεί να ενισχύσει την εγχώρια βιομηχανία της στο πλαίσιο του επανεξοπλισμού της ηπείρου.
Το Υπουργείο Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών, σε παρέμβασή του σε διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής νωρίτερα αυτόν τον μήνα, διατύπωσε σαφή αντίθεση σε οποιαδήποτε αλλαγή της ευρωπαϊκής Οδηγίας προμηθειών που θα περιόριζε τη δυνατότητα των αμερικανικών εταιρειών να συμμετέχουν σε εθνικούς διαγωνισμούς των κρατών-μελών.
AP Photo/Brennan Linsley
Η αμερικανική τοποθέτηση — η οποία δεν είχε έως τώρα δημοσιοποιηθεί — κατατέθηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας αναθεώρησης των κανόνων αμυντικών προμηθειών της ΕΕ, έπειτα από αίτημα της Κομισιόν προς κυβερνήσεις και βιομηχανικούς φορείς για σχόλια.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιτίθενται σθεναρά σε οποιεσδήποτε αλλαγές στην Οδηγία που θα περιόριζαν τη δυνατότητα της αμερικανικής βιομηχανίας να υποστηρίζει ή να συμμετέχει στις εθνικές αμυντικές προμήθειες των κρατών-μελών της ΕΕ», αναφέρει η αμερικανική διοίκηση.
Και προσθέτει: «Προστατευτικές και αποκλειστικές πολιτικές που εξωθούν τις αμερικανικές εταιρείες εκτός αγοράς — τη στιγμή που οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές αμυντικές επιχειρήσεις συνεχίζουν να επωφελούνται σημαντικά από την πρόσβαση στην αμερικανική αγορά — δεν αποτελούν τη σωστή πορεία».
Το παράδοξο της αμερικανικής στάσης
Η παρέμβαση της Ουάσινγκτον αναδεικνύει το εμφανές παράδοξο: η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα καλέσει τους Ευρωπαίους να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την άμυνα της ηπείρου, ωστόσο αντιδρά όταν αυτή η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής ικανότητας απειλεί τα συμφέροντα των αμερικανικών εταιρειών.
Σύμφωνα με προηγούμενο δημοσίευμα του Politico, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Κρίστοφερ Λαντάου είχε επικρίνει, σε κλειστή συνάντηση τον Δεκέμβριο, Ευρωπαίους συμμάχους στο ΝΑΤΟ επειδή προκρίνουν τις δικές τους βιομηχανίες αντί των αμερικανικών προμηθευτών. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ συνυπέγραψε την επίσημη παρέμβαση της κυβέρνησης στη διαβούλευση της Κομισιόν.
Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να αυξήσει το ποσοστό των ευρωπαϊκών οπλικών συστημάτων στα οπλοστάσια και στις συμβάσεις προμηθειών, καθώς προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο σύγκρουσης με τη Ρωσία.
Για δεκαετίες, η Ευρώπη βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε αμερικανικό στρατιωτικό εξοπλισμό — από τα μαχητικά F-35 και τα συστήματα πυραύλων HIMARS έως τις αντιαεροπορικές συστοιχίες Patriot. Σχεδόν τα δύο τρίτα των εισαγόμενων όπλων της ΕΕ προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
AP Photo/Geert Vanden Wijngaert
Η έντονη αντίδραση της κυβέρνησης Τραμπ απειλεί να περιπλέξει συνολικά την ευρωπαϊκή στρατηγική «Buy European» και θα δοκιμάσει τα όρια της ευρωπαϊκής βούλησης για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία από έναν σύμμαχο που, στην εποχή Τραμπ, θεωρείται ολοένα και πιο απρόβλεπτος.
Η Κομισιόν αναμένεται να παρουσιάσει την αναθεώρηση της Οδηγίας του 2009 για τις προμήθειες το τρίτο τρίμηνο του έτους, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης —και αμφιλεγόμενης— προσπάθειας ενίσχυσης των κανόνων ευρωπαϊκής προτίμησης. Παραμένει ασαφές εάν το νέο κείμενο θα περιλαμβάνει δεσμευτικές ρυθμίσεις υπέρ των ευρωπαϊκών κατασκευαστών.
Ήδη, πάντως, η ΕΕ ευνοεί ευρωπαϊκές εταιρείες σε συγκεκριμένα προγράμματα, όπως το SAFE, ύψους 150 δισ. ευρώ, που αφορά δάνεια για εξοπλισμούς, καθώς και στις αγορές οπλικών συστημάτων που μπορεί να πραγματοποιήσει η Ουκρανία με το πρόσφατα συμφωνηθέν δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο. Τα ευρωπαϊκά κονδύλια μπορούν να αξιοποιηθούν μόνο εφόσον τουλάχιστον το 65% της αξίας του εξοπλισμού προέρχεται από την Ευρώπη.
«Θα επανεξετάσουμε τις εξαιρέσεις Buy American»
Το Πεντάγωνο προειδοποιεί ότι η ενσωμάτωση ισχυρής ρήτρας «Buy European» στη νέα νομοθεσία θα οδηγήσει σε επανεξέταση των υφιστάμενων εξαιρέσεων που επιτρέπουν σε ευρωπαϊκές εταιρείες να συμμετέχουν σε αμερικανικούς διαγωνισμούς.
«Εάν εφαρμοστούν μέτρα ευρωπαϊκής προτίμησης στις εθνικές νομοθεσίες προμηθειών, οι Ηνωμένες Πολιτείες πιθανότατα θα επανεξετάσουν όλες τις γενικές παρεκκλίσεις και εξαιρέσεις από τους νόμους “Buy American” που έχουν παρασχεθεί στο πλαίσιο ή σε συνδυασμό με τις Συμφωνίες Αμοιβαίων Αμυντικών Προμηθειών», αναφέρει το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ.
Στην πράξη, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιορισμό της πρόσβασης ευρωπαϊκών εταιρειών στην αμερικανική αγορά. Δεκαεννέα από τις 27 πρωτεύουσες της ΕΕ έχουν υπογράψει τέτοιες συμφωνίες με την Ουάσινγκτον, που επιτρέπουν σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να διεκδικούν ορισμένα συμβόλαια του Πενταγώνου.
«Οποιεσδήποτε μελλοντικές εξαιρέσεις θα εξετάζονται κατά περίπτωση και μόνο όταν κρίνεται αναγκαίο για τη διαλειτουργικότητα και την τυποποίηση στο ΝΑΤΟ», υπογραμμίζεται.
Παρότι το Πεντάγωνο προμηθεύεται κυρίως από αμερικανικές εταιρείες, ευρωπαϊκοί όμιλοι όπως η Leonardo (Ιταλία) και η Saab (Σουηδία) δραστηριοποιούνται επίσης στην αμερικανική αγορά.
Κατά την Ουάσινγκτον, μια ρήτρα «Buy European» θα περιόριζε την ευχέρεια των κρατών-μελών να διαχειρίζονται τους εθνικούς τους προϋπολογισμούς, θα αποδυνάμωνε το ΝΑΤΟ και θα έθετε σε κίνδυνο την επίτευξη των στόχων στρατιωτικών δυνατοτήτων που συμφωνήθηκαν πέρυσι στο πλαίσιο της Συμμαχίας. Επιπλέον, η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα αντέβαινε στις δεσμεύσεις της ΕΕ στο πλαίσιο της εμπορικής συμφωνίας ΗΠΑ–ΕΕ που υπεγράφη το περασμένο καλοκαίρι, με την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύθηκε να αυξήσει τις αγορές αμερικανικών όπλων.
Το μήνυμα Πενταγώνου και Στέιτ Ντιπάρτμεντ επανέλαβε και το Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο, το οποίο —σε ηπιότερο τόνο— προειδοποιεί επίσης κατά μιας ευρωπαϊκής ρήτρας προτίμησης.
