Tου Μανώλη Κοττάκη
Tην περασμένη Τετάρτη «πετάξαμε» με τον εκδότη μας Ιωάννη Φιλιππάκη για την Κύπρο. Αφού ξεπεράσαμε την έκπληξή μας από το γεγονός ότι κατά την επιβίβαση στο αεροσκάφος Airbus neo ήλεγξε τα εισιτήρια και τα διαβατήριά μας μια νεαρά Ελληνίς που φορούσε μουσουλμανική μαντίλα (αν και λόγω Νομικής Θράκης μάς ήταν εξαιρετικά οικεία αυτή η εικόνα, προσώρας, αναχωρώντας από κρατικό αερολιμένα, νομίσαμε ότι πετάμε με την Emirates και όχι με τη «συμπεριληπτική» Αegean), για την επόμενη μιάμιση ώρα αφιερωθήκαμε/αφιερώθηκα στο διάβασμα. Υποτίθεται ότι ξέρουμε το Κυπριακό σε όλες τις πτυχές του, αλλά κατά βάθος αγνοούμε πολλά.
Ένα μικρό εγχειρίδιο που μου είχε δωρίσει ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας Γιαννάκης Κασουλίδης το 2020 κατά την επίσκεψή του στα γραφεία μας μαζί με τον πρέσβη Αλέξανδρο Ζήνωνος λίγο πριν μας κτυπήσει το πρώτο κύμα του κορονοϊού (υπό τον τίτλο «30 χρόνια παρών, σκέψεις και ιδέες για την Κύπρο μας») υπενθύμισε ποια ήταν τα τελευταία Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης που μας ζητούσαν οι ξένοι στη διαπραγμάτευση. Μεταξύ των οποίων και οι αναγνωρίσεις μέσω ΟΗΕ «κρατικών υποδομών» του ψευδοκράτους όπως αεροδρόμια και λιμάνια.
Ο κύριος Κασουλίδης θεωρούσε τότε ότι ο χρόνος πλέον λειτουργεί εναντίον μας και θεωρούσε επείγον να γίνουν τολμηρές κινήσεις εκ μέρους μας. Ακόμη δεν είχε ξεσπάσει ο πόλεμος της Ουκρανίας, ακόμη η Μόσχα δεν είχε ανοίξει προξενείο (μαζί με τις ΗΠΑ) στα Κατεχόμενα και ακόμη ο Πούτιν δεν συντασσόταν με τη Δύση στην προοπτική της αναγνώρισης του ψευδοκράτους αν δεν… Ακόμη δεν είχε ξεσπάσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επίσης και ακόμη το Ισραήλ δεν θεωρούσε τω καιρώ εκείνω «στρατηγικό βάθος» του τη Λευκωσία και την Αθήνα. Και βεβαίως δεν είχε καταγραφεί σε δημοσκοπήσεις ότι οι Ελληνοκύπριοι προσβλέπουν πλέον σε συντριπτικά ποσοστά πρωτευόντως στη βοήθεια του Τελ Αβίβ και δευτερευόντως των Αθηνών. Η Ελλάς κείται μακράν πλέον για εκείνους όσο πικρό και αν μας ακούγεται.
Τι μάθαμε από την επίσκεψη μας στη Μεγαλόνησο; Ότι τα πράγματα μπορεί να εξελιχθούν υπό προϋποθέσεις σε λίαν επικίνδυνα δεδομένης της στρατηγικής αδιαφορίας της Αθήνας και της αδυναμίας να αντιληφθεί πόσο «αλληλένδετα θέματα» είναι η Θράκη, το Αιγαίο και η Κύπρος. Αν το αντιλαμβανόταν η Αθήνα, δεν θα είχε καν πειρασμό να βάλει το νυχάκι της, έστω, στην πρόσφατη κυπριακή κρίση. Αλλά το έκανε. Δεν θα άφηνε στον υφυπουργό Εξωτερικών Χάρη Θεοχάρη την πρωτοβουλία να επιρρίψει στην Κύπρο τις ευθύνες για το καλώδιο όταν και οι πέτρες ξέρουν τι ειπώθηκε στα αρμόδια κυβερνητικά όργανα στην άτυπη, χωρίς πρακτικά, συνεδρίαση της 3ης Ιουλίου 2024 στην Αθήνα. Τον άφησε όμως! Σταματώ για εθνικούς λόγους εδώ. Τι μάθαμε λοιπόν στη Λευκωσία;
Πρώτον, ότι η ειδική μεσολαβήτρια Ολγκίν Κουεγιάρ που έχει φιλοδοξίες για το ύπατο αξίωμα του ΟΗΕ έχει θέσει ένα αυστηρό χρονοδιάγραμμα δύο ετών μάξιμουμ για λύση ή… άλλες εξελίξεις.
Δεύτερον, ότι ο νέος ηγέτης του ψευδοκράτους Ερχιουμάν ζητά εναλλασσόμενη προεδρία Ελληνοκύπριου και Τουρκοκύπριου προέδρου, αν πρόκειται για ομοσπονδία. Διαφορετικά θα προχωρήσει σε προσάρτηση. Ο Κασουλίδης γράφει στη μικρή επιτομή του Κυπριακού που μας ενεχείρισε ότι ένα τέτοιο σύστημα πέντε ετήσιων θητειών προέδρων θα είχε νόημα μόνον αν ο Ελληνοκύπριος παρέδιδε σε Ελληνοκύπριο στο τέλος της πενταετίας. Διότι, αν παρέδιδε σε Τουρκοκύπριο, μπορεί να ερχόταν στο μέλλον μια στιγμή που ο Τουρκοκύπριος θα κρατούσε τη σκυτάλη της ομοσπονδίας για τον εαυτό του, δεν θα την έδινε ποτέ ξανά στον επόμενο.
Τρίτον, η πρόταση που διακινείται είναι η αύξηση του ποσοστού εδάφους που θα δοθεί στο νέο «συνιστών» κράτος της Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω παραχώρησης εκτάσεων στη νεκρά ζώνη (την οποία περπάτησα το 2023 έξω από την κοινότητα της Αθηένου) και σε αντάλλαγμα για το εδαφικό «δέλεαρ» να αναγνωρίσει η Λευκωσία το κατεχόμενο αεροδρόμιο Τύμπου και των κατεχόμενο λιμάνι της Αμμοχώστου. Με δυνατότητα να εργάζονται σε αυτό και Ελληνοκύπριοι. Μας προτείνεται δηλαδή μέσω των κρατικών υποδομών η βελούδινη αναγνώριση της εισβολής με δική μας πρωτοβουλία αντί της ατάκτου αναγνωρίσεώς της από τη διεθνή κοινότητα.
Τέταρτον, η κατάσταση στο πολιτικό σύστημα της Κύπρου, όπως αυτή αναμένεται να καταγραφεί στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές, δεν προμηνύεται αισιόδοξη. Ο Πρόεδρος στάθηκε όρθιος και μάλλον εξήλθε της κρίσεως, άλλοι κηρύχθηκαν… έκπτωτοι στην συνείδησή του για… εκατό εκατομμύρια λόγους, αλλά τα κόμματα που τον στηρίζουν στη Βουλή έχουν προβλήματα. Άλλα μεγαλύτερα, όπως το ΔΗ.ΣΥ. του αείμνηστου Λυσσσαρίδη, και άλλα μικρότερα, όπως το ΔΗ.ΚΟ. του Νικόλα Παπαδόπουλου. Ο Συναγερμός με αρχηγό την πρόεδρο της Βουλής Αννίτα Δημητρίου αντιμετωπίζει τα προβλήματα που έχουν σε όλη την Ευρώπη όλα τα συστημικά κεντροδεξιά κόμματα, ενώ το εθνικιστικό ΕΛΑΜ αντέχει καλά. Και ο Φειδίας, παρά την εμπλοκή του σε σκάνδαλα με κοινοτικό χρήμα, ξεπερνά σε κάποιες μετρήσεις ιστορικά κυπριακά κόμματα. Ένας πωλητής στα Duty Free στο αεροδρόμιο της Λάρνακας κατά την αναχώρησή μας μου είπε στο αυτί ότι τα πράγματα με τη διάλυση του κομματικού συστήματος στην Κύπρο στις βουλευτικές εκλογές ίσως είναι χειρότερα απ’ ό,τι στην Ελλάδα. «Θα μας φορέσουν ζουρλομανδύα!» μου ψιθύρισε. Μάλλον έχει δίκιο αλλά, όπως πάμε κι εμείς εδώ στην Ελλάδα, ο ζουρλομανδύας θα καταστεί επίσημο εθνικό ένδυμα.
