Τις επιπτώσεις για το κεφάλαιο της ΕΚΤ αλλά και τις αλλαγές που εισάγονται στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και τα δικαιώματα ψήφου στο Διοικητικό Συμβούλιο με την είσοδο της Βουλγαρίας στην Ευρωζώνη και στο Ευρωσύστημα, εξηγούν σε άρθρο τους στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα οι David Baez Seara και Desislava Deyanova, νομικός και μέλος της Εθνικής Τράπεζας της Βουλγαρίας (BNB) αντίστοιχα.
Πώς επηρεάζει το κεφάλαιο της ΕΚΤ
Όπως εξηγούν οι συντάκτες εν λόγω άρθρου, η ΕΚΤ διαθέτει δικό της κεφάλαιο, το οποίο της επιτρέπει να λειτουργεί και να διαφυλάσσει την οικονομική της ανεξαρτησία, το οποίο ανέρχεται συνολικά σε 10,8 δισεκ. ευρώ και κατανέμεται μεταξύ όλων των κεντρικών τραπεζών της ΕΕ.
Το μερίδιο κάθε κεντρικής τράπεζας υπολογίζεται από την ΕΚΤ με βάση τον συντελεστή κατανομής κεφαλαίου, ο οποίος αντανακλά το μερίδιο του εκάστοτε κράτους μέλους στον συνολικό πληθυσμό και στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της ΕΕ. Σύμφωνα με τον συντελεστή κατανομής κεφαλαίου, το μερίδιο της Εθνικής Τράπεζας της Βουλγαρίας (BNB) στο σύνολο είναι 0,9783%, που αντιστοιχεί σε 105,9 εκατ. ευρώ. Αυτό ίσχυε ακόμη και πριν από την υιοθέτηση του ευρώ από τη χώρα την 1η Ιανουαρίου 2026. Ωστόσο, αυτό που άλλαξε την ημερομηνία αυτή ήταν το ποσό του εγγεγραμμένου κεφαλαίου της BNB που είχε καταβάλει στην ΕΚΤ. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι κεντρικές τράπεζες των κρατών μελών της ΕΕ που δεν ανήκουν στη ζώνη του ευρώ υποχρεούνται να καταβάλλουν μόνο το 3,75% του συνολικού μεριδίου τους στο εγγεγραμμένο κεφάλαιο της ΕΚΤ ως συνεισφορά στα λειτουργικά έξοδα της ΕΚΤ. Αυτό στην πράξη σήμαινε, εξηγούν οι συντάκτες, ότι πριν από την ένταξή της στο Ευρωσύστημα, η Βουλγαρία είχε ήδη καταβάλει λίγο λιγότερο από 4 εκατομμύρια ευρώ.
Όταν εντάχθηκε στο Ευρωσύστημα, η BNB έπρεπε να καταβάλει το υπόλοιπο 96,25% του εγγεγραμμένου κεφαλαίου της, που ανερχόταν σε 101,9 εκατ. ευρώ. Ως αποτέλεσμα, η ένταξη της Βουλγαρίας στο Ευρωσύστημα αύξησε το συνολικό ποσό του καταβεβλημένου κεφαλαίου της ΕΚΤ σε 9 δισ. ευρώ, με το ποσό αυτό να αντανακλά το συνολικό εγγεγραμμένο κεφάλαιο της ΕΚΤ, εξαιρουμένων των ποσών που οι έξι κεντρικές τράπεζες εκτός της ζώνης του ευρώ αλλά μέλη της ΕΕ δεν έχουν ακόμη καταβάλει.
Πώς αλλάζει η διαδικασία λήψης αποφάσεων
Ακόμα μια αλλαγή που έχει επέλθει με την ένταξη της Βουλγαρίας και της Κεντρικής τράπεζάς της στο Ευρωσύστημα είναι αυτή στο διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Έτσι, λοιπόν, οι συντάκτες αναφέρουν τις εξής λεπτομέρειες σχετικά με τη πολύπλοκη διαδικασία λήψης αποφάσεων:
- Το ανώτατο όργανο λήψης αποφάσεων της ΕΚΤ, το Διοικητικό Συμβούλιο, είναι αρμόδιο για τον καθορισμό της νομισματικής πολιτικής της κεντρικής τράπεζας.
- Ακόμη και πριν από την υιοθέτηση του ευρώ από τη Βουλγαρία, ο Διοικητής της BNB συμμετείχε στις συνεδριάσεις του Γενικού Συμβουλίου, το οποίο, μεταξύ άλλων, ασχολούνταν με θέματα σχετικά με την υιοθέτηση του ευρώ. Τώρα που η Βουλγαρία είναι μέλος της ζώνης του ευρώ, ο Διοικητής Dimitar Radev είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου.
- Το ΔΣ αποτελείται από τα έξι μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής και τους 21 διοικητές των Κεντρικών Τραπεζών της ζώνης του ευρώ, χωρίς να έχουν όλοι οι διοικητές δικαίωμα ψήφου για κάθε απόφαση.
- Με την πάροδο του χρόνου και την επέκταση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, κατέστη σημαντικό να διατηρηθεί η διαχειρισιμότητα των διαδικασιών λήψης αποφάσεων. Έτσι, το Καταστατικό του Ευρωσυστήματος των Κεντρικών Τραπεζών, περιορίζει τον αριθμό των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου με δικαίωμα ψήφου σε 21, όταν ο αριθμός των διοικητών των ΕΚΤ που εκπροσωπούνται υπερβαίνει τους 18.
- Στο πλαίσιο αυτού του συστήματος, τα έξι μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής έχουν δικαίωμα ψήφου σε όλες τις συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου, ενώ όλα τα άλλα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου – οι 21 διοικητές των ΕΚΤ της ζώνης του ευρώ – μοιράζονται τις υπόλοιπες 15 ψήφους σε τυχαία εκ περιτροπής βάση, παραιτούμενοι περιστασιακά από τα δικαιώματα ψήφου τους.
- Προκειμένου να ληφθούν υπόψη τόσο το σχετικό μέγεθος και το οικονομικό βάρος των χωρών τους, όσο και η σημασία των χρηματοπιστωτικών κέντρων τους, οι διοικητές χωρίζονται σε δύο ομάδες. Τα δικαιώματα ψήφου εντός κάθε ομάδας εναλλάσσονται κάθε μήνα σε τυχαία βάση.
- Η πρώτη ομάδα αποτελείται από τους διοικητές των πέντε μεγαλύτερων χωρών της ζώνης του ευρώ – επί του παρόντος τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Ολλανδία – οι οποίοι μοιράζονται τέσσερις ψήφους. Αυτό σημαίνει ότι καθένας από αυτούς τους διοικητές παραιτείται από τα δικαιώματα ψήφου του μία φορά κάθε πέντε μήνες. Στη δεύτερη ομάδα, όπου και συμπεριλαμβάνεται και ο διοικητής της BNB σημαίνει ότι οι υπόλοιπες 11 ψήφοι μοιράζονται πλέον μεταξύ 16 διοικητών, αυξάνοντας τη συχνότητα με την οποία κάθε διοικητής παραιτείται προσωρινά από το δικαίωμα ψήφου του. Επί του παρόντος, τέσσερις διοικητές παραιτούνται από το δικαίωμα ψήφου τους κάθε μήνα.
- Ανεξάρτητα από την εναλλαγή των ψήφων, όλα τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου έχουν το δικαίωμα να παρίστανται σε όλες τις συνεδριάσεις, να λαμβάνουν όλα τα έγγραφα και να ασκούν το δικαίωμα λόγου.
- Το Διοικητικό Συμβούλιο λαμβάνει αποφάσεις συλλογικά, με βάση την ομοφωνία. Σε αυτό το πλαίσιο, η δυνατότητα παρουσίασης επιχειρημάτων και συμμετοχής στη συζήτηση μπορεί να είναι εξίσου σημαντική με το επίσημο δικαίωμα ψήφου. Ωστόσο, ορισμένες καταστάσεις απαιτούν επίσημη ψηφοφορία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφασίζει με απλή πλειοψηφία.
