«Καμπανάκι» από το Ελεγκτικό Συνέδριο! Το Δημογραφικό χτυπάει κόκκινο, οι συντάξεις ξαναμπαίνουν στο στόχαστρο
Καμπανάκια κινδύνου για το ασφαλιστικό σύστημα κρούει το Ελεγκτικό Συνέδριο, με κυριότερη πηγή προβληματισμού το Δημογραφικό, με δεδομένο ότι, εξαιτίας της αναλογίας εργαζομένων – συνταξιούχων η οποία θα είναι κάθε χρόνο και χειρότερη, η αύξηση των ορίων ηλικίας είναι αναπόφευκτη, όσο και να προσπαθεί η κυβέρνηση να κερδίσει χρόνο. Έτσι, μετά τις εκλογές του 2027 θα αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση για τη νέα αύξηση και αυτό παρά το γεγονός ότι η χώρα μας έχει ήδη από τα υψηλότερα όρια σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αρωγός σε αυτό θα είναι, εκτός του Ελεγκτικού Συνεδρίου, και ο ΟΟΣΑ, με τον οργανισμό για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη να έχει βάλει στο στόχαστρο τους Έλληνες συνταξιούχους, θεωρώντας ότι το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας μας είναι εξαιρετικά γενναιόδωρο!
Ωρολογιακή βόμβα
Η σύνδεση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής, σε συνδυασμό με τις δυσμενείς δημογραφικές προοπτικές της χώρας, είναι η βόμβα στα θεμέλια του ασφαλιστικού συστήματος.
Σε συνέχεια τάσεων που έχουν ξεκινήσει από προηγούμενες δεκαετίες, η Ελλάδα αντιμετωπίζει και κατά τον παρόντα χρόνο ισχυρή δημογραφική πρόκληση, οι σημαντικότερες παράμετροι της οποίας είναι οι εξής:
Το αρνητικό φυσικό ισοζύγιο (γεννήσεις/θάνατοι)
Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ., συνεχίστηκε και το 2025 η αρνητική φυσική μεταβολή, καθώς οι γεννήσεις υπολείπονται των θανάτων κατά 56.382. Με βάση τα επίσημα στοιχεία, η επιδείνωση του φυσικού ισοζυγίου είναι σταθερή κατά την τελευταία 15ετία.
ΕΤΟΣ ΓΕΝΝΗΣΕΙΣ ΘΑΝΑΤΟΙ ΦΥΣΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ
2010 114.766 109.084 5.682
2011 106.428 111.099 -4.671
2012 100.371 116.668 -16.297
2013 94.134 111.794 -17.660
2014 92.149 114.088 -21.939
2015 91.847 121.183 -29.336
2016 92.898 118.788 -25.890
2017 88.553 124.495 -35.942
2018 86.440 120.291 -33.851
2019 83.756 124.954 -41.198
2020 84.764 131.025 -46.261
2021 85.346 143.904 -58.558
2022 76.095 140.792 -64.697
2023 71.455 128.101 -56.646
2024 68.467 126.916 -58.449
2025 66.532 122.914 -56.382
2010-2025 1.404.001 1.966.096 -562.095
Επιβάρυνση λόγω αύξησης του προσδόκιμου ζωής
Εφόσον επαληθευτούν οι σχετικές προβλέψεις, το προσδόκιμο ζωής για άνδρες και γυναίκες κατά την περίοδο 2024-2070 θα αυξηθεί σωρευτικά κατά 7,1 και 5,8 έτη, αντίστοιχα. Η εξέλιξη αυτή, εφόσον δεν συνοδευθεί από αύξηση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης, θα οδηγήσει σε επιμήκυνση του συνταξιοδοτικού βίου, με ανάλογη επιβάρυνση είτε της συνταξιοδοτικής δαπάνης είτε του ύψους των παροχών (ή κάποιου συνδυασμού αυτών).
Έτος Προσδόκιμο ζωής (Άνδρες) Προσδόκιμο ζωής (Γυναίκες)
2023 79,2 84,4
2024 79,4 84,6
2040 82,2 86,8
2050 83,7 88,1
2070 86,5 90,4
Στην «εργαλειοθήκη» των επιχειρημάτων του ΟΟΣΑ τα στοιχεία του ΕΦΚΑ και του υπουργείου Εργασίας
Βασικό επιχείρημα του ΟΟΣΑ στην «εργαλειοθήκη» των επιχειρημάτων για την ανάγκη νέας αύξησης των ορίων είναι τα στοιχεία του ΕΦΚΑ και του υπουργείου Εργασίας, όπου σύμφωνα με αυτά η μέση πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης λόγω γήρατος, με έναρξη συνταξιοδότησης τα έτη 2022-2024, ανέρχεται στα 64 περίπου έτη, όπως φαίνεται στον πίνακα.
Έτος Μέση ηλικία συνταξιοδότησης λόγω γήρατος
2022 64,19
2023 64,07
2024 64,26
Ωστόσο, οι αριθμοί αυτοί λένε τη μισή αλήθεια: πράγματι, η μέση ηλικία είναι χαμηλότερη από το όριο ηλικίας κυρίως γιατί είναι σε ισχύ μεταβατικές διατάξεις για παλαιούς συνταξιούχους, οι οποίοι έχουν ακόμη και φέτος, το 2026 δηλαδή, το δικαίωμα συνταξιοδότησης με τα προηγούμενα όρια, εφόσον πληρούσαν τις προϋποθέσεις μία συγκεκριμένη χρονική περίοδο.
Η πραγματικότητα είναι ότι ο ασφαλιστικός νόμος 3.863 του 2010 (επί υπουργίας Ανδρέα Λοβέρδου) προέβλεψε τη διασύνδεση του ορίου ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής και μάλιστα με αυτοματοποιημένη διαδικασία. Οι αυξήσεις στα όρια που ακολούθησαν με τους επόμενους μνημονιακούς νόμους του 2012 επί υπουργίας Γιάννη Βρούτση έφεραν το γενικό όριο στα 67 χρόνια ή 62 με 40 έτη ασφάλισης.
Έρχεται σοκ και δέος έως το 2030
Με βάση τα σενάρια που επεξεργάζεται η Εθνική Αναλογιστική Αρχή, μεταξύ 2027 και 2030 το όριο ηλικίας με 40ετία από το 62ο έτος σήμερα θα πάει στα 63 έτη και 5 μήνες, ενώ το 67ο στα 68,5 έτη, αν και όλα θα αρχίσουν να ξεκαθαρίζουν σε περίπου δύο χρόνια από σήμερα. Επιπλέον, σύμφωνα με τη Eurostat (Ageing Report 2024), για τις γυναίκες, λόγω του μεγαλύτερου προσδόκιμου ζωής, υποδεικνύεται αύξηση του ορίου ηλικίας το 2030 κατά έναν μήνα περισσότερο, στα 68,6 και στα 63,6 έτη για πρόωρη συνταξιοδότηση.
Μπορεί μεν η κυβέρνηση να κατάφερε να… κλοτσήσει το τενεκεδάκι μέχρι τις εκλογές του 2027, όμως οι συνταξιούχοι δεν εφησυχάζουν. Ειδικοί της Κοινωνικής Ασφάλισης εξηγούν ότι το νέο ρεκόρ αιτήσεων για τη χρονιά που έκλεισε θα συνεχιστεί και τις επόμενες, καθώς πολλοί είναι αυτοί που επιλέγουν να βγουν στη σύνταξη έστω και με μειωμένες αποδοχές, αρκεί να μην «εγκλωβιστούν» από τυχόν αύξηση των ορίων χωρίς μεταβατικές διατάξεις. Ένας επιπλέον λόγος είναι ο φόβος των ασφαλισμένων για τυχόν δυσμενείς αλλαγές σε άλλες παραμέτρους, όπως για παράδειγμα μία μεγάλη αύξηση στο κόστος εξαγοράς των πλασματικών ετών ή μείωση των ετών των οποίων μπορεί κάποιος να εξαγοράσει.
Έτσι, το 2025 ολοκληρώθηκε με ρεκόρ αιτήσεων 225.800, όταν ενδεικτικά η προηγούμενη μεγαλύτερη επίδοση ήταν το 2021 όπου υποβλήθηκαν 212.151 αιτήσεις έναντι 211.135 το 2022 και 190.368 το 2023.
