Περισσότεροι από επτά στους δέκα νέους γιατρούς στην Ευρώπη εργάζονται πάνω από το νόμιμο όριο των 48 ωρών την εβδομάδα, ενώ ένας στους δέκα ξεπερνά ακόμη και τις 80 ώρες, με την Ελλάδα να κατέχει την αρνητική πρωτιά στην υπερεργασία. Τα ευρωπαϊκά συστήματα Υγείας, ήδη πιεσμένα από ελλείψεις προσωπικού και αυξημένες ανάγκες φροντίδας, φαίνεται πως «αιμορραγούν» στηρίζοντας τη λειτουργία τους στην εξάντληση των νεότερων γιατρών.
Η εικόνα που αποτυπώνεται στη νέα πανευρωπαϊκή έκθεση για τις συνθήκες εργασίας των ειδικευόμενων δεν αποτελεί απλώς εργασιακή στρέβλωση. Συνιστά σύμπτωμα βαθύτερης παθολογίας. Όταν το θεσμοθετημένο 48ωρο παραβιάζεται συστηματικά και η ξεκούραση μετατρέπεται σε πολυτέλεια, τότε το πρόβλημα δεν είναι μεμονωμένο, αλλά δομικό. Και όπως κάθε «ανοιχτή πληγή» που μένει χωρίς θεραπεία, απειλεί να γίνει χρόνια.
Σύμφωνα με την έκθεση REST-JD της Ευρωπαϊκής Ένωσης Νέων Γιατρών (European Junior Doctors), τη μεγαλύτερη πανευρωπαϊκή μελέτη για τον χρόνο εργασίας και την ικανοποίηση των ειδικευόμενων, 6.165 νέοι γιατροί από 26 χώρες συμμετείχαν στην έρευνα, αποτυπώνοντας την πραγματική εικόνα πίσω από τα επίσημα ωράρια.
Στις 27 Ιανουαρίου 2025, ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Νέων Ιατρών (EJD) έθεσε επίσημα τα ευρήματα της έκθεσης REST-JD στο τραπέζι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κατά τη διάρκεια συνάντησης με τη Γενική Διεύθυνση Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Ένταξης (DG EMPL) και τον Γενικό Διευθυντή Mario Nava. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν οι ώρες εργασίας, η ελλιπής ανάπαυση και η αυξανόμενη δυσαρέσκεια των νέων γιατρών στην Ευρώπη.
Ποιοι γιατροί κερδίζουν έδαφος όσο η Τεχνητή Νοημοσύνη κάνει άλματα – Ελληνική μελέτη απαντά
57 ώρες την εβδομάδα, 9 πάνω από το νόμιμο όριο
Ο μέσος όρος εργασίας των νέων γιατρών στην Ευρώπη ανέρχεται στις 57 ώρες εβδομαδιαίως, δηλαδή 17 ώρες πάνω από το συμβατικό 40ωρο και σχεδόν 9 ώρες πάνω από το ανώτατο όριο των 48 ωρών που προβλέπει η Ευρωπαϊκή Οδηγία για τον Χρόνο Εργασίας.
Το 71% των συμμετεχόντων δηλώνει ότι ξεπερνά το 48ωρο, γεγονός που χαρακτηρίζεται στην έκθεση ως «δομική και εκτεταμένη παραβίαση» της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για τα ιδιαίτερα αυξημένα ωράρια:
- 20% εργάζεται πάνω από 70 ώρες την εβδομάδα
- 10% ξεπερνά τις 80 ώρες
- 88% δηλώνει ότι κάνει υπερωρίες
- Το 69% των υπερωριών είναι απλήρωτο.
Η διάμεση διάρκεια της μεγαλύτερης συνεχόμενης βάρδιας φτάνει τις 24 ώρες, κάτι που συγκρούεται με τα βασικά πρότυπα επαγγελματικής ασφάλειας.
Η Ελλάδα στην κορυφή της υπερεργασίας
Η Ελλάδα καταγράφει τον υψηλότερο μέσο όρο εβδομαδιαίας εργασίας στην Ευρώπη, με 72 ώρες, πολύ πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και 24 ώρες πάνω από το νομικό όριο.
Το στοιχείο αυτό φέρνει τη χώρα στην κορυφή μίας αρνητικής λίστας που περιλαμβάνει επίσης τη Μάλτα, την Πορτογαλία και την Ιταλία.
Αντίθετα, χώρες όπως η Εσθονία και η Ολλανδία εμφανίζουν σαφώς χαμηλότερους μέσους όρους, αποδεικνύοντας ότι η εφαρμογή του 48ώρου δεν είναι ουτοπία, αλλά ζήτημα πολιτικής βούλησης και οργάνωσης.
Λιγότερη ξεκούραση, περισσότερη φθορά
Οι ειδικευόμενοι γιατροί δηλώνουν κατά μέσο όρο μόλις 6 ημέρες ανάπαυσης τον μήνα, ενώ σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Μάλτα και η Λετονία οι ημέρες ξεκούρασης περιορίζονται στις 4-5. Το 35% δεν έλαβε τις ελάχιστες τέσσερις εβδομάδες ετήσιας άδειας που προβλέπει η νομοθεσία.
Η έλλειψη ανάπαυσης λειτουργεί σωρευτικά: κόπωση, επαγγελματική εξουθένωση και αυξημένος κίνδυνος ιατρικών λαθών. Όταν η ανάκαμψη δεν επαρκεί, το σύστημα επιβαρύνεται συνολικά και μαζί του οι ασθενείς.
Όσο αυξάνονται οι ώρες, εκτοξεύεται η δυσαρέσκεια
Περισσότεροι από τους μισούς νέους γιατρούς δεν δηλώνουν θετικά ικανοποιημένοι από την εργασία τους. Στην ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής η εικόνα είναι ακόμη πιο ανησυχητική: 52% δηλώνουν δυσαρεστημένοι και μόλις 25% ικανοποιημένοι.
Το πλέον καθοριστικό εύρημα αφορά στη συσχέτιση ωραρίου και ψυχολογικής επιβάρυνσης. Η υπέρβαση του 48ώρου αυξάνει πάνω από τέσσερις φορές την πιθανότητα δυσαρέσκειας.
Η υπέρβαση του 48ωρου δεν είναι απλώς αριθμητική απόκλιση. Μεταφράζεται σε πραγματική φθορά.
Προειδοποίηση για το μέλλον των συστημάτων Υγείας
Η έκθεση εντάσσει το πρόβλημα στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής κρίσης ανθρώπινου δυναμικού. Η Ευρώπη αναμένεται να αντιμετωπίσει έλλειμμα έως και 600.000 γιατρών έως το 2030. Σε αυτό το περιβάλλον, η υπερεργασία δεν είναι βιώσιμη λύση. Αντίθετα, ενδέχεται να επιταχύνει την αποχώρηση νέων γιατρών από το επάγγελμα ή τη μετανάστευσή τους.
Το πρόβλημα δεν είναι απλώς εργασιακό. Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας.
Η συστηματική υπέρβαση του 48ώρου, η ελλιπής ξεκούραση και η αυξανόμενη δυσαρέσκεια συνθέτουν μία εικόνα που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Με την Ελλάδα στην κορυφή της υπερεργασίας, η συζήτηση δεν αφορά μόνο τα δικαιώματα των νέων γιατρών. Αφορά τη βιωσιμότητα του ίδιου του συστήματος Υγείας.
Όταν τα νοσοκομεία λειτουργούν με γιατρούς εξαντλημένους και η νομοθεσία εφαρμόζεται επιλεκτικά, το σύστημα δεν «θεραπεύεται», απλώς παρατείνει τα συμπτώματα. Και κάθε σύστημα που «νοσεί» επί μακρόν, αργά ή γρήγορα, καταρρέει.
