Πώς η πολιτική, η τεχνολογία και η κλιματική κρίση κάνουν αυτές τις ταινίες να μοιάζουν σήμερα τρομακτικές.
Στο σινεμά υπάρχει μία προσέγγιση που θέλει τα κινηματογραφικά είδη να είναι ρευστά, χωρίς να εγκλωβίζουν τον τρόπο με τον οποίο εκλαμβάνει τις κινηματογραφικές ταινίες το κοινό.
Αν και έχουμε την τάση να σκεφτόμαστε το είδος μιας ταινίας ως κάτι πολύ σταθερό, που καθορίζεται από έναν συνδυασμό επιλογών στην παραγωγή και το μάρκετινγκ, στο σωστό πλαίσιο, οι ταινίες μπορούν να κινηθούν σε πολλά διαφορετικά είδη κατά τη διάρκεια της ζωής τους, ανάλογα με το κοινό που τις παρακολουθεί.
Το Conversation επιλέγει πέντε ταινίες που άσχετα με την πρόθεση και το είδος τους όταν γυρίστηκαν και πρωτοκυκλοφόρησαν, σήμερα μοιάζουν να είναι ταινίες τρόμου.
Οι περισσότερες ανήκουν στο είδος της σάτιρας ή της κωμωδία. Ωστόσο, υπό το σημερινό βλέμμα έχουν επώδυνο χαρακτήρα καθώς θίγουν σύγχρονα ζητήματα που αφορούν την πολιτική του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, την καταστροφή του περιβάλλοντος, την συνεχώς εξελισσόμενη με ιλιγγιώδεις ρυθμούς τεχνολογία και τις σύγχρονες αντιλήψεις για το φύλο.
«Duck Soup» του 1933
Η ταινία των αδελφών Μαρξ είναι μια πολιτική σάτιρα που αφηγείται την ιστορία ενός πλέιμποϊ προέδρου ονόματι Ρούφους Τ. Φάιρφλαϊ. Το «Duck Soup» παρουσιάζει μια σειρά από καταστάσεις που προκλήθηκαν από την εγωιστική, ακανόνιστη συμπεριφορά του, η οποία οδήγησε ακούσια τη χώρα του, τη Φρεντόνια, σε πόλεμο με τους γείτονές της.
Η ταινία θεωρείται κλασική στο Χόλιγουντ και μια από τις πιο εύστοχες και προφητικές του είδους. Αλλά στη σημερινή εποχή, που κατά μία έννοια με όσα διαδραματίζονται στην ταινία, μπορεί να μη μοιάζει πια αστεία. Ούτε βέβαια είναι αστείο το γεγονός ότι, σχεδόν 100 χρόνια μετά την κυκλοφορία της, αυτή η καυστική σάτιρα για την πολιτική του αυξανόμενου αυταρχισμού είναι πιο επίκαιρη από ποτέ.
«Η γκαρσονιέρα» του 1960
Με μια αίσθηση νοσταλγίας, ο κόσμος υποστηρίζει συχνά ότι «δεν τις γυρίζονται πια ταινίες όπως παλιά». Αυτό μπορεί και να ισχύει για την ρομαντική κωμωδία-δραματική ταινία του Μπίλι Γουάιλντερ, «Η γκαρσονιέρα». Δεν γυρίζουν πια ταινίες σαν κι αυτή. Αλλά σε αυτή την περίπτωση, αυτό είναι κάτι καλό.
Ο ήρωας Σι Σι Μπάξτερ του Τζακ Λέμον είναι ο εργένης που δανείζει συστηματικά το διαμέρισμά του στα αφεντικά του για να φιλοξενούν τις εξωσυζυγικές τους σχέσεις. Η Φραν, που υποδύεται η Σίρλεϊ ΜακΛέιν, είναι η αξιαγάπητη αλλά άτυχη χειρίστρια ασανσέρ, η οποία εμπλέκεται σε μια άθλια κατάσταση με το αφεντικό του Μπάξτερ. Ο μεταξύ τους έρωτας αναδύεται μέσα από μια σειρά περιστατικών, όπως απόπειρα αυτοκτονίας, παρενόχληση στον χώρο εργασίας και κατάχρηση εξουσίας. Νιώθεις σαν η ταινία να διαδραματίζεται όχι μόνο στο παρελθόν, αλλά και σε έναν ανατριχιαστικό εναλλακτικό κόσμο.
Αν και η ταινία δεν πλασάρει τις προβληματικές συμπεριφορές των χαρακτήρων της ως αρετές που υποτίθεται ότι πρέπει να θαυμάζουμε, παράλληλα ποτέ δεν επιτίθεται ξεκάθαρα στην βαθιά δυσάρεστη φύση της έπαρσης που βλέπουμε. Ο Μπάξτερ δεν είναι απλώς ένας αξιαγάπητος βλάκας που δεν γνωρίζει σε τι έχει μπλέξει. Είναι και συνένοχος. Και η Φραν δεν είναι μια χαζή αλλά μια αξιαγάπητη γυναίκα που έχει μπλέξει με τους λάθους ανθρώπους. Είναι ένα θύμα.
«Idiocracy» του 2006
Η ταινία «Idiocracy» έπεσε σαν βόμβα στα κινηματογραφικά ταμεία. Και το γεγονός ότι έχει γίνει μια cult ταινία υπογραμμίζει το πόσο εκπληκτικά προφητική είναι η ταινία για το σύγχρονο κοινό που την ανακαλύπτει σήμερα, είκοσι χρόνια αργότερα.
Η ταινία αφηγείται την ιστορία ενός νεαρού Αμερικανού που δέχεται να συμμετάσχει σ’ ένα απόρρητο πείραμα ευγονικής και να μπει στο ψυγείο για 500 χρόνια. Όταν ξυπνήσει, θα διαπιστώσει πως το ανθρώπινο είδος έχει γίνει αισθητά πιο ανόητο και ο πλανήτης είναι έτοιμος να καταρρεύσει από τη βλακεία και την αμέλεια. Η Αμερική έχει μάλιστα εκλέξει ως ηγέτη της έναν πρώην επαγγελματία παλαιστή και πορνοστάρ.
Γυρισμένη το 2006, κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους της προεδρίας του Τζορτζ Μπους του νεότερου, και με φόντο την άνοδο του Μπαράκ Ομπάμα, η ταινία αρχικά απέτυχε ως κωμωδία. Τώρα λειτουργεί τέλεια ως μια τρομακτική υπερβολή για το πώς μοιάζει ο κόσμος το 2026.
«ΓΟΥΟΛ-Υ» του 2008
Το «ΓΟΥΟΛ-Υ» αποτελεί μέρος μιας ομάδας ταινιών κινουμένων σχεδίων με ενδιαφέρον για το περιβάλλον, από το «Πριγκίπισσα Μονονόκε» (2001) μέχρι το «Οι ήρωες του τελευταίου δάσους» (1992).
Σήμερα η δυστοπική ταινία βλέπεται ακόμα, με την εναρκτήρια σκηνή της με τον ΓΟΥΟΛ-Υ να περιπλανιέται σε έναν σιωπηλό κόσμο σκουπιδιών να εξακολουθεί να είναι η καλύτερη στιγμή της.
Ωστόσο, όσα λέει η ταινία για την ανθρωπότητα που έχει αφήσει πίσω της ένα κόσμο γεμάτο σκουπίδια φαίνονται όλο και πιο ανησυχητικά με την πάροδο του χρόνου. Προβλέποντας έναν κόσμο ανθρώπων που είναι χαζοί, παχύσαρκοι και έχουν εμμονή με την οθόνη, γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να δεις το «ΓΟΥΟΛ-Υ» ως μια παιδική ταινία.
«Δικός της» (Her) του 2013
Το εκπληκτικό κατόρθωμα που πέτυχε αυτό το παράλογο ρομαντικό δράμα ήταν να κάνει με κάποιο τρόπο το κοινό να «αγκαλιάσει» την ιδέα ενός ρομαντικού δεσμού μεταξύ ενός μοναχικού μεσήλικα και ενός λειτουργικού συστήματος με τεχνητή νοημοσύνη. Περίπου μια δεκαετία αργότερα, η προσέγγιση της ταινία φαίνεται πολύ πιο περίπλοκη.
Καθώς εξελίσσεται το ειδύλλιο μεταξύ του Θίοντορ (Χοακίν Φίνιξ) και της Σαμάνθα (με τη φωνή της Σκάρλετ Γιόχανσον), είναι δύσκολο να μην υποθέσει κανείς ότι οι ισχυροί μεγιστάνες της τεχνολογίας θα τραβούσαν κι άλλο το σχοινί, χειραγωγώντας τον Θίοντορ ώστε να απορρίψει την ανθρώπινη επαφή για τις ψηφιακές του επιθυμίες.
Ομοίως, βλέποντας την ταινία είναι δύσκολο να μην αναδυθούν όλα τα (ηθικά, εργασιακά) ζητήματα και τους κινδύνους που έχει φέρει σήμερα στην επιφάνεια η τεχνητή νοημοσύνη και η ταχύτητα με την οποία παίρνει την θέση της στην ζωή μας. Οι κίνδυνοι που ελλοχεύει στην σημερινή τεχνολογική μας πραγματικότητα έχουν χαλάσει την απόλαυση μιας άψογης ταινίας.
