Όταν η Ελλάδα «πουλάει» Διεθνές Δίκαιο σε κάθε ελληνοτουρκική κρίση, μια κουβέντα τύπου «δεν είναι ώρα να μιλήσουμε για νομιμότητα» γίνεται δώρο στην Άγκυρα
Σε μια περίοδο που η Αθήνα χτίζει σταθερά την επιχειρηματολογία της πάνω στο Διεθνές Δίκαιο, μια φράση του Κυριάκου Μητσοτάκη για τις πρόσφατες εξελίξεις στη Βενεζουέλα άναψε φωτιές όχι μόνο στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο, αλλά κυρίως στο γεωπολιτικό παρασκήνιο.
Και το πρόβλημα δεν είναι το «τι πιστεύει» η κυβέρνηση για ένα διεθνές επεισόδιο, αλλά το τι μήνυμα εκπέμπει όταν επιλέγει να μην ακουμπήσει τη λέξη-κλειδί: νομιμότητα
Βενεζουέλα, σύλληψη Μαδούρο και κυνικές δηλώσεις
Το κλίμα έγινε ήδη βαρύ από την ίδια την είδηση: αμερικανικές δυνάμεις εισέβαλαν στη Βενεζουέλα, συνέλαβαν τον πρόεδρο Νικολά Μαδούρο και τον μετέφεραν στις ΗΠΑ για να δικαστεί με την κατηγορία ότι ηγείται διεθνούς καρτέλ διακίνησης ναρκωτικών. Παράλληλα, οι δηλώσεις από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού παρουσιάστηκαν ως ωμές, με την ανάγνωση ότι η παρέμβαση συνδέεται ευθέως με τον έλεγχο της διακυβέρνησης και κυρίως του πετρελαίου της χώρας.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, αρκετές δυτικές φωνές επέμειναν να επικαλούνται τη «δημοκρατία» και να περιγράφουν τον Μαδούρο ως δικτάτορα. Η συζήτηση όμως, όσο κι αν φορτίζεται πολιτικά, έχει μια ξεκάθαρη τεχνική διάσταση: η διεθνής νομιμότητα τέτοιων ενεργειών.
Η «επικίνδυνη» φράση
Εδώ έρχεται η δήλωση του Κυριάκου Μητσοτάκη, που σχολιάστηκε ως αναθεωρητική και προβληματική: «Δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να σχολιαστεί η νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών».
Η φράση αυτή, ανεξάρτητα από το πώς ειπώθηκε ή τι ακριβώς ήθελε να σηματοδοτήσει, αφήνει πίσω της ένα δύσκολο αποτύπωμα. Διότι, όπως τονίζεται, η Ελλάδα αυτή την περίοδο είναι μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, άρα μια χώρα που οφείλει να «μετρά» διαφορετικά τις λέξεις της όταν μιλά για διεθνείς παρεμβάσεις.
Και υπάρχει και το προηγούμενο: το 2019 ο τότε ΥΠΕΞ Νίκος Δένδιας είχε αναγνωρίσει ως ηγέτη της Βενεζουέλας τον Χουάν Γκουαϊδό, επιλογή που δείχνει ότι η Αθήνα είχε ήδη πάρει θέση στο συγκεκριμένο γεωπολιτικό πεδίο.
Γιατί αυτό είναι «βούτυρο στο ψωμί» του Ερντογάν
Το βασικό επιχείρημα που διατυπώνεται είναι απλό: η Ελλάδα, στις τριβές της με την Τουρκία, επικαλείται διαρκώς το Διεθνές Δίκαιο και αυτοπαρουσιάζεται ως θεματοφύλακάς του, ακριβώς επειδή αυτό αποτελεί την ασπίδα απέναντι σε τετελεσμένα, παραβιάσεις και μονομερείς ενέργειες.
Όταν όμως ένας Έλληνας πρωθυπουργός λέει έστω και με διπλωματικό τρόπο ότι δεν είναι η στιγμή να σχολιάσουμε τη νομιμότητα, τότε ανοίγει ένα παράθυρο που η Άγκυρα δύσκολα θα αφήσει ανεκμετάλλευτο. Η λογική συνέπεια που περιγράφεται είναι ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα μπορεί να «πατήσει» πάνω σε αντίστοιχη ρητορική, λέγοντας «δεν είναι ώρα να μιλήσουμε για τη νομιμότητα» σε ζητήματα όπως η Κύπρος, το casus belli, οι παραβιάσεις και η συζήτηση περί «γκρίζων ζωνών».
