Το κόστος στην οικονομία της χώρας από το διαδικτυακό μπλακ άουτ είναι μεγάλο και πολυεπίπεδο.
Το ιρανικό καθεστώς έχει διακόψει την πρόσβαση στο Internet στη χώρα αλλά αναλυτές υποστηρίζουν ότι δεν έχει απεριόριστη δυνατότητα σε αυτό το διαδικτυακό μπλακάουτ αφού συνεπάγεται υψηλό οικονομικό και πολιτικό κόστος.
Εκτός από τον αποκλεισμό εφαρμογών άμεσων μηνυμάτων και κοινωνικών δικτύων οι διακοπές του διαδικτύου στο Ιράν έχουν συχνά μπλοκάρει και εφαρμογές εργασίας όπως το Slack, το Skype, το Google Meet και το Jira. Αυτές είναι κεντρικές για τη λειτουργία των συνηθισμένων επιχειρήσεων.
Όπως αναφέρει η Ντάρα Κόντουιτ του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης στο περιοδικό The Conversation οι προσπάθειες του καθεστώτος να μπλοκάρει και τα εικονικά ιδιωτικά δίκτυα VPN και τις ασφαλείς συνδέσεις HTTPS μπορούν να προκαλέσουν χάος στα εταιρικά συστήματα πληρωμών στην πολυπαραγοντική ταυτοποίηση και ακόμη και στο εταιρικό ηλεκτρονικό ταχυδρομείο.
Ο παγκόσμιος οργανισμός παρακολούθησης του διαδικτύου Netblocks εκτιμά ότι οι διακοπές του διαδικτύου κοστίζουν στην ιρανική οικονομία πάνω από 37 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα. Αυτό σημαίνει περίπου 300 εκατ. δολάρια την τελευταία εβδομάδα που έχουν κορυφωθεί οι ταραχές και έχει κατέβει ο διακόπτης του Internet.
Κατά τις διαδηλώσεις του 2022 και του 2023 στο Ιράν που σημειώθηκαν μετά τον θάνατο της υπό κράτηση κουρδικής καταγωγής Μαχσά Τζίνα Αμινί οι διακοπές του Διαδικτύου είχαν εκτεταμένες συνέπειες. Υπήρξαν τότε αναφορές ότι ο όγκος των διαδικτυακών πληρωμών στο εσωτερικό του Ιράν μειώθηκε στο μισό μόνο στις πρώτες δύο εβδομάδες των διαδηλώσεων.
Η χρήση και οι αντιδράσεις
Το Ιράν διαθέτει έναν ζωντανό τομέα ηλεκτρονικού εμπορίου. Υπολογίζεται ότι το 83 τοις εκατό των διαδικτυακών επιχειρήσεων χρησιμοποιεί πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης όπως το Instagram το WhatsApp και το Telegram για τη δημιουργία πωλήσεων. Και οι τρεις είχαν αποκλειστεί στη διάρκεια των αναταραχών του 2022-2023. Μια μεταγενέστερη έκθεση διαπίστωσε ότι ο αποκλεισμός του Instagram και οι περιοδικές διακοπές του Διαδικτύου στους 17 μήνες μετά τις διαδηλώσεις κόστισαν στην ιρανική οικονομία 1,6 δισεκατομμύρια δολάρια.
Το καθεστώς εργάζεται εδώ και δεκαετίες για να δημιουργήσει ένα εγχώριο Διαδίκτυο που θα μπορούσε να μετριάσει μέρος αυτής της ζημιάς αλλά μέχρι στιγμής έχει αποτύχει.
Οι τεράστιες τεχνολογικές ανάγκες του καθεστώτος τόσο για την επιτήρηση όσο και για την υποστήριξη μιας σύγχρονης οικονομίας για περίπου 92 εκατομμύρια ανθρώπους έχουν οδηγήσει στην εμφάνιση ενός μεγάλου ημιιδιωτικού τομέα τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών στο Ιράν. Αυτός περιλαμβάνει παρόχους υπηρεσιών Διαδικτύου παρόχους δικτύων κινητής τηλεφωνίας και έναν μεγάλο τομέα πληροφορικής.
Μόλις έξι εβδομάδες μετά την έναρξη των διαδηλώσεων του 2022 ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας κινητής τηλεφωνίας RighTel έγραψε ανοιχτή επιστολή προς τον υπουργό ΤΠΕ Ίσα Ζαρεπούρ διαμαρτυρόμενος ότι η ψηφιακή καταστολή παρέλυε την επιχείρησή του. Σημείωσε ότι η RighTel είχε τηρήσει τις «προτεραιότητες και απαιτήσεις ασφαλείας» του καθεστώτος κατά τη διάρκεια των διακοπών και ζήτησε αποζημίωση αλλιώς η εταιρεία θα μπορούσε να αναγκαστεί να αποσυρθεί από την αγορά.
Αυτές οι απαιτήσεις επαναλήφθηκαν σε επιστολές που γράφτηκαν ιδιωτικά αλλά αργότερα διέρρευσαν από άλλους παρόχους επικοινωνιών. Αυτοί δεν ήταν φυσικοί επικριτές του καθεστώτος. Αντιθέτως οι διακοπές του διαδικτύου δημιουργούσαν μια επικίνδυνη δυναμική κατά την οποία ακόμη και όσοι βρίσκονταν κοντά στο καθεστώς αποξενώνονταν δημιουργώντας μια νέα τάξη δυνητικών διαδηλωτών που θα μπορούσαν κάποια μέρα να ενωθούν με όσους κατεβαίνουν στους δρόμους.
Για αυτό η τρέχουσα διακοπή του διαδικτύου είναι μια επικίνδυνη στρατηγική. Ενώ το καθεστώς καταφέρνει να αποκρύψει τα χειρότερα της αιματηρής καταστολής του διακινδυνεύει να προκαλέσει περαιτέρω την ήδη δοκιμαζόμενη οικονομική τάξη της χώρας. Το 2022-2023 οι διακοπές εφαρμόστηκαν με στοχευμένο τρόπο λαμβάνοντας χώρα κυρίως σε ορισμένες πόλεις ή σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας όταν αναμένονταν διαδηλώσεις. Αντίθετα η τρέχουσα διακοπή είναι πανεθνική.
Μόνο το 1 τοις εκατό των συνδέσεων στο διαδίκτυο στο Ιράν είναι σήμερα ενεργό γεγονός που εξηγεί πώς ο ανώτατος ηγέτης εξακολουθεί να μπορεί να χρησιμοποιεί ελεύθερα το X για να διαδίδει προπαγάνδα. Αυτό σημαίνει ότι οι οικονομικές και πολιτικές επιπτώσεις αυτής της τρέχουσας διακοπής αν συνεχιστεί θα μπορούσαν εύκολα να ξεπεράσουν εκείνες του 2022-2023.
Δεδομένου ότι τα οικονομικά προβλήματα του Ιράν αποτελούν την κινητήρια δύναμη της τρέχουσας αναταραχής ένα παρατεταμένο μπλακάουτ του διαδικτύου θα μπορούσε να ωθήσει περισσότερους ανθρώπους να βγουν στους δρόμους. Το καθεστώς γνωρίζει πολύ καλά αυτόν τον κίνδυνο.
