Μέσα σε δύο ημέρες, μια αλληλουχία σπάνιων –σε εγγύτητα χώρου και χρόνου– περιστατικών προκάλεσε παγκόσμια ανησυχία – Οι ειδικοί εξηγούν
Τέσσερις επιθέσεις καρχαρία σε μόλις 48 ώρες, οι τρεις μέσα σε ακτίνα 15 χιλιομέτρων, συνιστούν –κατά τους ερευνητές– ένα εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο.
«Είναι η πιο κοντινή, σε χώρο και χρόνο, ακολουθία δαγκωμάτων που έχω δει σε 20 χρόνια έρευνας», σημειώνει ο Κρις Πέπιν-Νεφ, αναπληρωτής καθηγητής Δημόσιας Πολιτικής στο University of Sydney.
Στις 18 Ιανουαρίου ήρθε η τραγωδία. ‘Ενα 12χρονο αγόρι δέχθηκε επίθεση από καρχαρία ενώ κολυμπούσε στο Sydney Harbour και τελικά υπέκυψε στα τραύματά του.
Την επόμενη ημέρα, καρχαρίας δάγκωσε σανίδα 11χρονου στο Dee Why Beach, ενώ λίγες ώρες αργότερα άνδρας τραυματίστηκε σοβαρά στο κοντινό Manly Beach. Στις 20 Ιανουαρίου, τέταρτος σέρφερ τραυματίστηκε στο στήθος περίπου 300 χλμ βορειότερα.
Οι αρχές έκλεισαν δεκάδες παραλίες, ενώ επανήλθαν –όπως συχνά συμβαίνει μετά από τέτοια γεγονότα– οι εκκλήσεις για «εκκαθαρίσεις» καρχαριών. Οι επιστήμονες, όμως, προειδοποιούν ότι το πρόβλημα δεν είναι οι καρχαρίες.
Η «τέλεια καταιγίδα» των συνθηκών
Οι τρεις επιθέσεις στην περιοχή του Σίδνεϊ εκτιμάται ότι αφορούσαν καρχαρίες-ταύρους, είδος που ευνοείται από θερμά, υφάλμυρα νερά. Προηγήθηκαν ημέρες έντονων βροχοπτώσεων: μέσα σε 24 ώρες καταγράφηκαν 127 χιλιοστά βροχής – η πιο υγρή ημέρα Ιανουαρίου εδώ και 38 χρόνια.
«Οι καρχαρίες-ταύροι αγαπούν τα στόμια ποταμών και τα εκβολικά νερά», εξηγεί στο BBC η Ρεμπέκα Όλιβ, ανώτερη ερευνήτρια στο RMIT University. Τα γλυκά νερά που κατέβηκαν από τη στεριά μετέφεραν θρεπτικά στοιχεία και λύματα στη θάλασσα, προσελκύοντας δολωματόψαρα – και κατ’ επέκταση καρχαρίες.
Ο Πέπιν-Νεφ μιλά για «έκρηξη βιοποικιλότητας» κοντά στην ακτή: τα ψάρια ανεβαίνουν στην επιφάνεια, οι καρχαρίες ακολουθούν, οι άνθρωποι βρίσκονται στο ίδιο πεδίο. «Και τότε έχουμε πρόβλημα», λέει.
Αυξάνονται όντως οι επιθέσεις;
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι τα περιστατικά στην Αυστραλία έχουν αυξηθεί σταδιακά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες: από 8–10 τον χρόνο τη δεκαετία του 1990, σε μέσα επίπεδα της τάξης των 20+ από το 2010 και μετά. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι καρχαρίες έγιναν πιο επιθετικοί.
Οι ειδικοί αποδίδουν την αύξηση σε καλύτερη καταγραφή, σε περισσότερους ανθρώπους στη θάλασσα, σε δημοφιλέστερα θαλάσσια σπορ και σε παχύτερες στολές που επιτρέπουν μεγαλύτερη παραμονή στο νερό.
Σημαντικό είναι και το επικοινωνιακό σκέλος: εικόνες από drones και εκτενής κάλυψη διογκώνουν την αίσθηση κινδύνου.
«Ο ρυθμός δαγκωμάτων δεν αυξάνεται όσο θα περίμενε κανείς σε σχέση με την έκρηξη της ανθρώπινης παρουσίας», τονίζει ο Πέπιν-Νεφ. Οι θάνατοι, δε, παραμένουν σπάνιοι.
Γιατί οι σφαγές δεν λειτουργούν
Παρά τις πιέσεις, οι επιστήμονες απορρίπτουν τα δίχτυα και τις παγίδες. «Δίνουν την ψευδαίσθηση ασφάλειας», λέει η Όλιβ. «Δεν κάνουν τους κολυμβητές πιο ασφαλείς». Η έρευνα δείχνει ότι οι σφαγές δεν μειώνουν τον κίνδυνο, γιατί ο καθοριστικός παράγοντας είναι το ελκυστικό περιβάλλον (τα θρεπτικά, τα ψάρια) – όχι το πόσοι καρχαρίες θανατώνονται.
Ακόμη κι αν απομακρυνθούν καρχαρίες από ένα σημείο, άλλοι θα προσελκυστούν αν οι συνθήκες παραμένουν ίδιες.
