Μέχρι να εμφανιστούν τα κινητικά συμπτώματα, το 50-70% μιας μικρής αλλά ζωτικής σημασίας δομής για την εκούσια κίνηση που βρίσκεται στο στέλεχος του εγκεφάλου, έχει ήδη «πεθάνει»
Πολλοί άνθρωποι θεωρούν ότι το τρέμουλο είναι το χαρακτηριστικό προειδοποιητικό σημάδι της νόσου του Πάρκινσον. Ωστόσο, άλλα συμπτώματα -πολλά από τα οποία δεν σχετίζονται με αλλαγές στην κίνηση- μπορεί να εμφανιστούν πολύ νωρίτερα από αυτό που είναι γνωστό ως «τρόμος ηρεμίας».
Στην πραγματικότητα, ο τρόμος ηρεμίας, που είναι ένα ρυθμικό τρέμουλο ενός μέρους του σώματος, όπως το χέρι, όταν βρίσκεται σε κατάσταση χαλάρωσης, δεν είναι καν προϋπόθεση για τη διάγνωση. Έως και το 20% των ατόμων που πάσχουν από τη νόσο δεν παρουσιάζουν το συγκεκριμένο σύμπτωμα.
«Η νόσος του Πάρκινσον είναι αυτό που ονομάζουμε κινητική διαταραχή, επειδή επηρεάζει τις κινήσεις μας, αλλά υπάρχει μια ολόκληρη πλευρά της νόσου που δεν είναι κινητική», δήλωσε στην Washington Post η Rachel Dolhun, νευρολόγος και βασική ιατρική σύμβουλος στο Ίδρυμα Michael J. Fox για την Έρευνα της Νόσου του Πάρκινσον.
«Για πολύ καιρό πιστεύαμε ότι ήταν απλώς μια κινητική νόσος, αλλά τώρα βλέπουμε ότι επηρεάζει ολόκληρο το σώμα με διαφορετικούς τρόπους».
Πολύ αργά όταν εμφανιστούν οι κινητικές αλλαγές
Ορισμένα συμπτώματα εμφανίζονται χρόνια πριν από τις κινητικές αλλαγές.
«Τώρα αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε πόσο αργή μπορεί να είναι η εξέλιξη της ασθένειας», δήλωσε ο Ronald Postuma, καθηγητής νευρολογίας και νευροχειρουργικής στο Πανεπιστήμιο McGill του Μόντρεαλ. «Προχωράει στον εγκέφαλο, χρόνο με το χρόνο, μέχρι να φτάσει στο όριο κατά το οποίο οι γιατροί μπορούν να κάνουν τη διάγνωση».
Η νόσος βλάπτει τους νευρώνες που παράγουν ντοπαμίνη, χημική ουσία που μεταδίδει σήματα μεταξύ των κυττάρων και παίζει καθοριστικό ρόλο στον έλεγχο της κίνησης και του συντονισμού στον εγκέφαλο. Μέχρι να εμφανιστούν τα κινητικά συμπτώματα, το 50-70% , μιας μικρής αλλά ζωτικής σημασίας δομής για την εκούσια κίνηση που βρίσκεται στο στέλεχος του εγκεφάλου, έχει ήδη «πεθάνει».
Ακολουθούν τέσσερα πρώιμα συμπτώματα που εμφανίζονται συχνά σε άτομα που αργότερα διαγιγνώσκονται με νόσο του Πάρκινσον:
Απώλεια της όσφρησης
Η αδυναμία ανίχνευσης οσμών, γνωστή ως ανοσμία, μπορεί να είναι μια προσωρινή παρενέργεια από ένα κρυολόγημα ή μια ιγμορίτιδα ή ακόμα και ένα πιο μόνιμο πρόβλημα μετά την COVID. Ωστόσο, περισσότερο από το 90% των ατόμων με νόσο του Πάρκινσον χάνουν την αίσθηση της όσφρησης για μεγάλο χρονικό διάστημα. Μπορεί να ξεκινήσει χρόνια ή και δεκαετίες πριν εκδηλωθούν τα κινητικά συμπτώματα.
«Έχουμε εκτιμήσει ότι η απώλεια της αίσθησης της όσφρησης συμβαίνει 20 χρόνια πριν από τη διάγνωση της νόσου», δήλωσε ο Postuma.
«Γνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι που χάνουν την αίσθηση της όσφρησης έχουν περίπου πενταπλάσιο κίνδυνο να αναπτύξουν νόσο του Πάρκινσον στο μέλλον», είπε. «Οι άνθρωποι χάνουν την ικανότητά τους να ανιχνεύουν και να αναγνωρίζουν οσμές και συχνά δεν είναι πολύ συνειδητοί επειδή αυτό συμβαίνει σταδιακά».
«Σωματοποιώντας» όνειρα
Το σώμα εισέρχεται σε κατάσταση σχεδόν πλήρους παράλυσης κατά τη διάρκεια της κατάστασης REM, που είναι το στάδιο του ύπνου με τα πιο «ζωντανά» όνειρα.
Η διαταραχή της συμπεριφοράς στον ύπνο REM είναι μια χρόνια πάθηση που χαρακτηρίζεται από την απώλεια αυτής της παράλυσης που οδηγεί τους ανθρώπους να εκδηλώνουν με σωματική δράση τα όνειρά τους.
Θα σηκωθούν και θα καθίσουν όρθιοι στο κρεβάτι, θα κάνουν μονόλογους, ακόμα και θα χτυπήσουν ή θα κλωτσήσουν τον σύντροφό τους.
Μελέτες έχουν δείξει ότι το 50-70% των ατόμων με διαταραχή συμπεριφοράς στον ύπνο REM θα αναπτύξουν τη νόσο του Πάρκινσον ή μια συναφή πάθηση, όπως η άνοια με σωμάτια Lewy (LBD) -μια προοδευτική νευροεκφυλιστική νόσος, η τρίτη συχνότερη μορφή άνοιας- κατά μέσο όρο μέσα σε πέντε έως 10 χρόνια.
Αν πιστεύετε ότι έχετε τέτοιο σύμπτωμα, μιλήστε με το γιατρό σας και ζητήστε μια μελέτη ύπνου για επιβεβαίωση.
Δυσκοιλιότητα
Η δυσκοιλιότητα είναι ένα από τα συχνότερα γαστρεντερικά προβλήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες και συνήθως δεν είναι σοβαρό. Ωστόσο, η δυσκοιλιότητα που επιμένει για αρκετές εβδομάδες ή και περισσότερο επηρεάζει τα δύο τρίτα όλων των ατόμων με Πάρκινσον καθώς μπορεί να επηρεάσει τα νεύρα που καλύπτουν τον πεπτικό σωλήνα.
Μια ανάλυση εννέα ερευνών διαπίστωσε ότι τα άτομα με δυσκοιλιότητα είχαν διπλάσιες πιθανότητες να αναπτύξουν Πάρκινσον σε σύγκριση με τα άτομα χωρίς αυτή.
«Τώρα αρχίζουμε να αναρωτιόμαστε: Είναι η ασθένεια που επηρεάζει τα νεύρα που ελέγχουν το έντερο ή μήπως η δυσκοιλιότητα αποτελεί παράγοντα κινδύνου και για το Πάρκινσον;» αναφέρει ο Postuma.
Ζάλη όταν σηκώνεστε όρθιοι
Η χαμηλή αρτηριακή πίεση λόγω στάσης, γνωστή ως ορθοστατική υπόταση, είναι η πτώση της αρτηριακής πίεσης που συμβαίνει όταν ένα άτομο περνάει από το κάθισμα ή το ξάπλωμα στην ορθοστασία , κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε ζάλη, ίλιγγο και ακόμη και λιποθυμία. Η ορθοστατική υπόταση μπορεί να προκληθεί από ήπια αφυδάτωση, χαμηλό σάκχαρο στο αίμα ή υπερθέρμανση.
Αλλά η χρόνια, επίμονη ορθοστατική υπόταση μπορεί να είναι πιο σοβαρή.
«Όταν είναι νευρολογικής προέλευσης – με άλλα λόγια, όχι από αφυδάτωση, φαρμακευτική αγωγή ή καρδιακό πρόβλημα – περίπου οι μισοί από αυτούς τους ασθενείς αναπτύσσουν Πάρκινσον ή μια συναφή πάθηση», δήλωσε ο Postuma.
«Πρόκειται λοιπόν για έναν πολύ υψηλό παράγοντα κινδύνου».
Ωστόσο, για τους περισσότερους δεν υπάρχει κάποια νευρολογική αιτία.
Οι ερευνητές έχουν εντοπίσει την ορθοστατική υπόταση ως πιθανό χαρακτηριστικό της πρόδρομης νόσου του Πάρκινσον, αν και τα στοιχεία δεν είναι τόσο ισχυρά όσο για άλλους δείκτες.
