Πνευμονιόκοκκος: Τα συμπτώματα, πώς μεταδίδεται – Οι τρόποι αντιμετώπισης και το εμβόλιο

Η πνευμονιοκοκκική νόσος είναι μια δυνητικά απειλητική για τη ζωή βακτηριακή λοίμωξη, που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, ιδίως σε ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Προκαλείται από το βακτήριο Streptococcus pneumoniae, γνωστό ως πνευμονιόκοκκο.

Ο πνευμονιόκοκκος μπορεί να προσβάλει διαφορετικά σημεία του σώματος — από τη μύτη και τα αυτιά έως τους πνεύμονες, το αίμα ή τον εγκέφαλο. Τα συμπτώματα και η βαρύτητα της νόσου διαφέρουν ανάλογα με το σημείο της λοίμωξης.

Τα εμβόλια κατά της πνευμονιοκοκκικής νόσου περιλαμβάνονται στα εθνικά προγράμματα εμβολιασμού των χωρών της ΕΕ και του ΕΟΧ και θεωρούνται βασικό μέτρο πρόληψης.

Πνευμονιοκοκκική νόσος στην Ευρώπη – με μια ματιά

• Βακτηριακή νόσος που μπορεί να προσβάλει διαφορετικά μέρη του σώματος
• Μεταδίδεται μέσω του αέρα, με αναπνευστικά σταγονίδια
• Περίπου 9.000 καταγεγραμμένα κρούσματα ετησίως
• Ο εμβολιασμός μπορεί να προλάβει τη νόσο και τις επιπλοκές της

Ποια είναι τα συμπτώματα της πνευμονιοκοκκικής νόσου;

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από το αν η λοίμωξη είναι ήπια ή διεισδυτική.

Συμπτώματα ήπιας νόσου (π.χ. όταν προσβάλλονται μύτη ή αυτιά):

• Πόνος στα αυτιά
• Πονοκέφαλος
• Ρινική συμφόρηση
• Βήχας
• Πυρετός
• Απώλεια όρεξης

Συμπτώματα σοβαρής νόσου (όταν η λοίμωξη φτάνει στο αίμα, τον εγκέφαλο ή την καρδιά):

• Σύγχυση
• Θωρακικό άλγος
• Δυσκολία στην αναπνοή
• Ευαισθησία στο φως
• Έντονος πόνος ή γενικευμένη δυσφορία
• Εξάνθημα που δεν υποχωρεί με πίεση
• Ωχρό, κυανό ή γκριζωπό δέρμα, χείλη ή γλώσσα
• Μελάγχρωση γύρω από τα νύχια ή τα μάτια

Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές;

Οι επιπλοκές της πνευμονιοκοκκικής νόσου μπορεί να είναι σοβαρές και εξαρτώνται από το σημείο της λοίμωξης. Περιλαμβάνουν:

• Μηνιγγίτιδα
• Σηψαιμία
• Πνευμονία
• Οστεομυελίτιδα
• Σηπτική αρθρίτιδα

Σε σπάνιες περιπτώσεις, ιδίως στα παιδιά, η μηνιγγίτιδα και η σηψαιμία μπορεί να οδηγήσουν σε μόνιμες αναπηρίες, όπως κώφωση ή εγκεφαλική βλάβη, ενώ σε εξαιρετικά σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί ακρωτηριασμός. Χωρίς έγκαιρη θεραπεία, οι σοβαρές λοιμώξεις μπορεί να αποβούν θανατηφόρες.

Η πνευμονιοκοκκική πνευμονία αποτελεί συχνή αιτία θανάτου στους ηλικιωμένους.

Πώς μεταδίδεται η πνευμονιοκοκκική νόσος;

Ο πνευμονιόκοκκος αποικίζει συχνά τη μύτη και τον φάρυγγα υγιών ατόμων χωρίς να προκαλεί συμπτώματα. Παρ’ όλα αυτά, μπορεί να μεταδοθεί σε άλλους μέσω αναπνευστικών σταγονιδίων, κατά τον βήχα, το φτέρνισμα ή τη στενή επαφή.

Η μετάδοση είναι συχνότερη:

• σε παιδικούς σταθμούς
• σε πολυμελή νοικοκυριά
• κατά τους χειμερινούς μήνες και στις αρχές της άνοιξης

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;

Αν και η λοίμωξη μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αυξημένο κίνδυνο διατρέχουν:

• Βρέφη και παιδιά κάτω των 5 ετών
• Ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών
• Άτομα με χρόνια νοσήματα (άσθμα, ΧΑΠ, διαβήτη, καρδιοπάθειες)
• Ανοσοκατεσταλμένα άτομα
• Καπνιστές και άτομα με αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ

Στην Ελλάδα, οι διεισδυτικές πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις επιτηρούνται από τον ΕΟΔΥ.

Πώς μπορεί να προληφθεί;

Ο εμβολιασμός αποτελεί το πιο αποτελεσματικό μέτρο πρόληψης της πνευμονιοκοκκικής νόσου. Η ευρεία εφαρμογή του παιδικού εμβολιασμού έχει μειώσει σημαντικά τόσο τη συχνότητα όσο και τη θνησιμότητα της νόσου σε παιδιά και ενήλικες.

Συμπληρωματικά μέτρα πρόληψης:

• Συχνό πλύσιμο χεριών
• Αποφυγή επαφής με άτομα που έχουν συμπτώματα λοίμωξης
• Διακοπή καπνίσματος
• Υγιεινή διατροφή και άσκηση

Ποια εμβόλια κυκλοφορούν;

Υπάρχουν δύο βασικά εμβόλια:

• PPSV23 (πολυσακχαριδικό): χορηγείται σε ενήλικες άνω των 65 ετών και σε άτομα 19–64 ετών με χρόνια νοσήματα
• PCV13 (συζευγμένο 13δύναμο): μπορεί να χορηγηθεί σε ενήλικες άνω των 50 ετών σε μία δόση
• Ο εμβολιασμός δεν συνιστάται κατά τη διάρκεια εμπύρετης νόσου ή σε άτομα με σοβαρή αλλεργία σε προηγούμενη δόση ή συστατικό του εμβολίου.

Πώς αντιμετωπίζεται η πνευμονιοκοκκική νόσος;

Η θεραπεία βασίζεται κυρίως στη χορήγηση αντιβιοτικών. Η διάρκεια και το είδος της αγωγής εξαρτώνται από:

• το σημείο της λοίμωξης
• τη βαρύτητα της νόσου
• την ύπαρξη επιπλοκών

Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι κρίσιμες, καθώς η πνευμονιοκοκκική νόσος μπορεί να εξελιχθεί ταχύτατα και να αποβεί απειλητική για τη ζωή.