Εντυπωσιακή αποκάλυψη που δείχνει το επίπεδο νοημοσύνης αυτών των θαλάσσιων θηρευτών.
Ένα κοπάδι με όρκες με το παρατσούκλι «Gladiator» που βρίσκεται πίσω από μια σειρά επιθέσεων σε σκάφη στο Στενό του Γιβραλτάρ φαίνεται ότι «μιλά» μια μοναδική γλώσσα που οι επιστήμονες δεν έχουν ξανακούσει ποτέ.
Από το 2020, το κοπάδι, με επικεφαλής μια θηλυκή όρκα γνωστή ως «White Gladis» έχει σπάσει πηδάλια, έχει αχρηστεύσει ιστιοπλοϊκά και έχει αφήσει ναυτικούς αβοήθητους σε αυτή τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια δίοδο.
Τώρα οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ίσως αποκάλυψαν ένα από τα μυστικά της επιτυχίας τους: μια μοναδική γλώσσα. Αν και ανήκουν στην οικογένεια των δελφινιών, είναι στην πραγματικότητα το μεγαλύτερο είδος δελφινιών, οι όρκες έγιναν περισσότερο γνωστές με τον όρο «φάλαινες δολοφόνοι» (killer whales) κάνοντας τους περισσότερους να πιστεύουν ότι πρόκειται για ένα σαρκοφάγο είδος φαλαινών.
Οι όρκες είναι ιδιαίτερα έξυπνα, κοινωνικά και «ομιλητικά» θαλάσσια όντα που χρησιμοποιούν ένα ευρύ φάσμα φωνητικών ήχων για να επικοινωνούν και να οργανώνουν τις περίπλοκες στρατηγικές κυνηγιού τους. Αυτά τα κλικ και τα τσιρίγματα συνήθως ακούγονται ίδια στο ανθρώπινο αυτί χωρίς ειδική εκπαίδευση. Ωστόσο, έρευνες έχουν δείξει ότι διαφορετικά κοπάδια χρησιμοποιούν διαλέκτους ή «προφορές» που μεταδίδονται από τη μητέρα στο μικρό της.
Μακριά από μια απλή τοπική ιδιαιτερότητα οι φωνητικές εκφράσεις του κοπαδιού Gladiator είναι εντελώς διαφορετικές από οτιδήποτε έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα. Στην πραγματικότητα, οι ερευνητές λένε ότι αυτές οι επιθετικές όρκες έχουν αναπτύξει τη δική τους ιδιωτική γλώσσα.
Η σιωπή
Ένα παράξενο χαρακτηριστικό του κοπαδιού είναι ότι φαινόταν ασυνήθιστα σιωπηλό. Τα κοπάδια ορκών είναι συνήθως πολύ φωνακλάδικα, ειδικά όταν κυνηγούν ή παίζουν, όμως η White Gladis και η ομάδα της κατέστρεφαν ακινητοποιημένα σκάφη μέσα σε μια απόκοσμη σιωπή.
Οι επιστήμονες όμως ανακάλυψαν ότι αυτό είναι απλώς μια τακτική επιλογή. Όπως τα περισσότερα κοπάδια, οι όρκες που ζουν γύρω από την Ιβηρική και το Στενό του Γιβραλτάρ ειδικεύονται στο κυνήγι ενός συγκεκριμένου είδους λείας. Επειδή είναι ειδικοί στο να κυνηγούν τον γρήγορο και ευαίσθητο τόνο έχουν μάθει να κυνηγούν αθόρυβα και να αποφεύγουν κάθε θόρυβο που θα μπορούσε να τρομάξει τα ψάρια.
Σε μια νέα μελέτη ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε προηγμένο υποβρύχιο ακουστικό εξοπλισμό για να «υποκλέψουν» αυτή τη σιωπηλή επικοινωνία. Μέσα σε λίγες μόνο ώρες ηχογραφήσεων εντόπισαν τέσσερις διαφορετικούς τύπους ήχων που δεν ταίριαζαν με καμία γνωστή φωνητική έκφραση όρκας.
Ο συν συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Ρενό ντε Στεφάνις πρόεδρος του οργανισμού Conservation, Information and Research on Cetaceans (CIRCE) στην Ισπανία, δήλωσε στους Times: «Μελετάμε αυτές τις όρκες εδώ και 30 χρόνια. Μέχρι τώρα πιστεύαμε ότι ήταν πολύ σιωπηλές. Τώρα όμως μάθαμε ότι οι ήχοι τους είναι εντελώς, μα εντελώς διαφορετικοί από οποιουσδήποτε άλλους. Από πολιτισμική και προστατευτική άποψη, αυτό είναι απίστευτο. Είναι σαν να ανακαλύπτεις ξαφνικά μια νέα ανθρώπινη γλώσσα στη μέση της Ευρώπης».
Οι ήχοι δεν διέφεραν μόνο ακουστικά, αλλά παρουσίαζαν και μεγάλες δομικές διαφορές σε σχέση με τους πληθυσμούς ορκών του Βόρειου Ατλαντικού και του Ειρηνικού. «Είναι σαν τη διαφορά ανάμεσα στα αραβικά και τα λατινικά» εξηγεί ο ντε Στεφάνις.
Η στρατηγική
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτά τα μοναδικά στυλ επικοινωνίας δεν είναι έμφυτα αλλά μαθαίνονται. Τα μικρά φαίνεται να αποκτούν λεξιλόγιο και «γραμματική» από το κυρίαρχο θηλυκό και τα άλλα μέλη του κοπαδιού καθώς μεγαλώνουν. Αυτές οι γλωσσικές δεξιότητες είναι κρίσιμες για τη μεταφορά των μοναδικών στρατηγικών κυνηγιού του κοπαδιού, που το βοηθούν να ευδοκιμεί σε περιοχές με άφθονη συγκεκριμένη λεία.
Οι νέες φωνητικές εκφράσεις εντοπίστηκαν σε μια ομάδα περίπου 40 ορκών των οποίων η περιοχή δράσης εκτείνεται από το Στενό του Γιβραλτάρ έως τις ακτές του Ατλαντικού της Ιβηρικής και περιστασιακά μέχρι τη Μάγχη. Περίπου 15 από αυτές ανήκουν στο διαβόητο κοπάδι Gladiator, το οποίο έχει συνδεθεί με σχεδόν 700 στενές αλληλεπιδράσεις με σκάφη και τη βύθιση αρκετών πλοίων.
Ωστόσο, οι επιστήμονες δεν πιστεύουν ότι η White Gladis και το κοπάδι της επιδιώκουν να βλάψουν ανθρώπους, ούτε υπάρχει κάποια ένδειξη ότι οι όρκες βλέπουν τους ανθρώπους ως λεία. Αντίθετα, θεωρούν ότι οι επιθέσεις στα σκάφη ίσως είναι απλώς ένα παράξενο παιχνίδι.
Είναι καλά τεκμηριωμένο ότι οι όρκες μερικές φορές υιοθετούν «μόδες», δηλαδή ασυνήθιστες συμπεριφορές χωρίς προφανές όφελος. Το πιο γνωστό παράδειγμα είναι μια ομάδα ορκών στον βορειοδυτικό Ειρηνικό που άρχισε να φορά νεκρά ψάρια στο κεφάλι σαν «καπέλα». Η τάση εξαπλώθηκε από κοπάδι σε κοπάδι και σύντομα πολλές όρκες στην περιοχή εμφανίζονταν με ψάρια στο κεφάλι.
Σύμφωνα με τον Δρ. ντε Στεφάνις και άλλους ερευνητές, οι επιθέσεις σε σκάφη μπορεί να είναι μια παρόμοια τάση που θα μπορούσε να εξαφανιστεί τόσο ξαφνικά όσο εμφανίστηκε. Αφού αποσπούν τα πηδάλια, η White Gladis και το κοπάδι της έχουν παρατηρηθεί να παίζουν με τα κομμάτια για λίγα λεπτά πριν χάσουν το ενδιαφέρον τους και απομακρυνθούν.
Αυτό υποδηλώνει ότι βλέπουν τα σκάφη ως πηγή νέων «παιχνιδιών» χωρίς να σκέφτονται τις συνέπειες της καταστροφής ενός ιστιοπλοϊκού. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι πρόκειται για παιχνιδιάρικη και όχι επιθετική συμπεριφορά.
