Στο σχολείο η ΑΙ θα εξολοθρεύει σταδιακά ό,τι παλιό γνωρίζαμε για τον τρόπο που διδάσκονται και ερευνούν οι μαθητές – Και στο σπίτι μπαίνει στα χωράφια της μαμάς και του μπαμπά
Θυμάστε τον ήχο των πρώτων μόντεμ; Αν ναι, συγχαρητήρια, είσθε ένας ακόμη άνθρωπος των διαδικτυακών σπηλαίων που γενναίος κι ανύποπτος βαδίζει προς το 2026. Υπερβολικό; Προφανώς.
Αλλά ίσως μόνον έτσι μπορεί ο -επίσης παλαιολιθικός- γράφων να περιγράψει πως ό,τι βαφτίσαμε κάποτε «επανάσταση του ίντερνετ» (εκεί στα μέσα της δεκαετίας του 1990) ίσως σε λίγο να μοιάζει ένα ήσσονος σημασίας ιστορικό επεισόδιο μπροστά στον μεγάλο κατακλυσμό της τεχνητής νοημοσύνης. Κατακλυσμό που τον μυρίζονται, μήνες τώρα, οι αγορές.
Ας δούμε τους αριθμούς: Υπάρχουν παγκοσμίως περί τις 6.000, σχετιζόμενες με την τεχνητή νοημοσύνη, εταιρείες.
Η συνολική κεφαλαιοποίησή τους (40 τρισ. στις 27 Δεκεμβρίου) ξεπερνά κατά 10 τρισ. το ΑΕΠ των ΗΠΑ, είναι 2 φορές μεγαλύτερη του ΑΕΠ της Ευρωζώνης, 125 φορές της Ελλάδας.
Ουδεμία σχέση -σε απόλυτους αριθμούς και αναλογίες- με ό,τι συνέβαινε στον κολοφώνα του ενθουσιασμού για τις νέες τεχνολογίες το 2000.
Γιατί είναι τόσο άγριες οι προσδοκίες κέρδους; Επειδή ακριβώς το αθροιστικό, πραγματικό, προϊόν των εταιρειών αυτών θα συνεχίσει να αλλάζει τα πάντα. Ραγδαία.
Από την κατανόηση του σύμπαντος και την ιατρική μέχρι ό,τι πιο ταπεινό βάλει ο νους μας.
Και μαζί η Τεχνητή Νοημοσύνη ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην εκπαίδευση. Απειλεί όμως να ξαναγράψει και τον κώδικα της παιδικής ηλικίας.
Στο σχολείο, από το νηπιαγωγείο ως το πανεπιστήμιο, η τεχνητή νοημοσύνη θα εξολοθρεύει σταδιακά ό,τι παλιό γνωρίζαμε για τον τρόπο που διδάσκονται και ερευνούν μαθητές και φοιτητές. Ήδη στις ΗΠΑ, 6 στους 10 μαθητές λυκείου και 7 στους 10 δασκάλους καταφεύγουν σ’ εκείνη για εργασίες και παραδόσεις. Μέχρι προ διετίας, θυμίζουμε, απαγορευόταν.
Στα χωράφια της μαμάς και του μπαμπά
Στο σπίτι, η Τεχνητή Νοημοσύνη παίζει με τα παιδιά, δίνει συμβουλές, κτίζει δεσμούς «εμπιστοσύνης», ίσως και φιλίας, μαθαίνει τα μυστικά τους, μοιράζεται τη μοναξιά τους. Εισβάλλει με θράσος, αλλά όχι απρόσκλητη, στα χωράφια της μαμάς και του μπαμπά.
Ήδη το 1/3 των Αμερικανών εφήβων βρίσκει τη συνομιλία με έναν σύντροφο τεχνητής νοημοσύνης εξίσου ικανοποιητική με εκείνη του φίλου και ευκολότερη τη συνεννόηση μαζί της από ό,τι με τους γονείς τους.
Οι ευκαιρίες; Τεράστιες. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μοιάζει να είναι η «σοφία» του διαδικτυακού σύμπαντος. Και θα προσφέρεται όλο και πιο άυλη, σε όλο και πιο «φυσική» και διαλογική μορφή, όλο και πιο ενσωματωμένη στον χρήστη της.
Φαντασθείτε μόνο να ψηφιοποιηθούν και καταστούν προσβάσιμα τα δισεκατομμύρια βιβλία από τις μεγαλύτερες βιβλιοθήκες του πλανήτη. Ένας μικρός θεός γνώσης θα έχει γεννηθεί μπροστά στα μάτια μας.
Μεταγνωστική τεμπελιά
Υπάρχουν όμως και ανησυχίες. Εξίσου τεράστιες. Ήδη έρευνες (MIT) δείχνουν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να επιφέρει δραστική «υποβάθμιση» της ικανότητας κριτικής σκέψης, πυροδοτώντας ένα νέο γνωστικό και κριτικό έλλειμμα, μία «μεταγνωστική τεμπελιά», όπως έχει περιγραφεί.
Μέσες – άκρες οι ερευνητές είδαν ότι όταν μαθητές χρησιμοποιήσουν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης πολύ νωρίς, ενδέχεται να μην αναπτύξουν βασικές δεξιότητες κριτικής σκέψης και επίλυσης προβλημάτων.
Διέγνωσαν πειραματικά ότι ο εγκέφαλος «λάμπει» λιγότερο και απομνημονεύει τελικά λιγότερα από όσα επεξεργάζεται όταν εκχωρεί τα πάντα στην Τ.Ν.
Μικροί Μονομάχοι
Το 2026 θα κλαψουρίσουν -μ’ αυτό το ευλογημένα παραπονιάρικο κλάμα του πρώτου φωτός- περίπου 132 εκατομμύρια παιδιά. Τα 70.000 από αυτά, πρώτα ο Θεός, θα είναι ελληνόπουλα.
Θα είναι οι νέοι Μικροί Μονομάχοι (του αείμνηστου Σαββόπουλου), γεννημένοι σε έναν νέο, υπέρλαμπρο κόσμο ευκαιριών.
Αλλά αν χρειαστήκαμε δύο δεκαετίες για να αρχίσουμε να αναζητούμε ισορροπία με τα αδηφάγα social media, δεν χρειάζεται να δαπανήσουμε άλλες τόσες κοιτάζοντας με παραλυτικό θαυμασμό ή αμηχανία τα επιτεύγματα, αλλά και τους κινδύνους της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ούτε πολύ περισσότερο να εγκαταλείψουμε τους Μικρούς Μονομάχους σε τεχνοφοβικούς νεο-Λουδίτες και στα ψεκασμένα κηρύγματά τους.
