Γιατί εποφθαλμιά την καναδική επαρχία, ποιος είναι ο ρόλος των αυτονομιστών που θέλουν δημοψήφισμα για απόσχιση
Μέσα στη σκόνη που σήκωσε ο Ντόναλντ Τραμπ στο Νταβός για τη Γροιλανδία, πέρασαν σε δεύτερη μοίρα οι δηλώσεις του Αμερικανού υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ για ακόμα μια περιοχή της βόρειας Αμερικής που έχει βάλει στο μάτι ο Λευκός Οίκος. Πρόκειται για την Αλμπέρτα, την πλούσια σε πετρέλαιο και πιο συντηρητική επαρχία του Καναδά, όπου ένα αυτονομιστικό κίνημα έβαλε στο τραπέζι ζήτημα απόσχισης κατηγορώντας την κεντρική ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Οτάβα για οικονομική αφαίμαξη. Η Αλμπέρτα έχει πέντε φορές την έκταση της Ελλάδας, ο πληθυσμός της είναι λίγο πάνω από πέντε εκατομμύρια, παρουσιάζει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και λειτουργεί ως «αιμοδότης» της οικονομίας του Καναδά.
Κλείνοντας το μάτι στους αυτονομιστές της Αλμπέρτα, ο υπουργός του Τραμπ αναφέρθηκε σε «φήμες» ότι «ίσως κάνουν δημοψήφισμα για το αν θέλουν να παραμείνουν στον Καναδά ή όχι». Αφορμή για τις δηλώσεις του Μπέσεντ στην εκπομπή του Αμερικανού σχολιαστή της alt right, Τζακ Ποσόμπιεκ, έδωσαν τα σχέδια για την κατασκευή ακόμα ενός αγωγού από την Αλμπέρτα προς τις ακτές της γειτονικής επαρχίας της Βρετανικής Κολομβίας στον Ειρηνικό με στόχο την αύξηση των εξαγωγών προς τις αγορές της Ασίας.
«Θέλουν αυτό που έχουν οι ΗΠΑ»
Απαντώντας στον Αμερικανό υπουργό Οικονομικών ο Καναδός ομόλογός του Φρανσουά Φιλίπ Σαμπέιν δήλωσε «όχι, ευχαριστούμε, έχουμε δικά μας σχέδια» ενώ η συντηρητική πρωθυπουργός της Αλμπέρτα, Ντανιέλ Σμίθ, εξέφρασε την πεποίθηση ότι η μεγάλη πλειοψηφία των κατοίκων της επαρχίας δεν θέλουν να γίνει αμερικανική πολιτεία. «Υποστηρίζουμε μια ισχυρή και κυρίαρχη Αλμπέρτα σε έναν ενωμένο Καναδά. Θέλουμε να κατασκευάσουμε καινούργιους αγωγούς προς τη δύση, την ανατολή, το βορά και το νότο και θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε με τους Αμερικανούς εταίρους μας για τη δημιουργία μεγαλύτερων δυνατοτήτων προς την αμερικανική αγορά», πρόσθεσε η Σμιθ.
Το αυτονομιστικό κίνημα της Αλμπέρτα
Πάντως, τα περί δημοψηφίσματος δεν είναι απλά «φήμες», όπως είπε ο Μπέσεντ. Τον περασμένο Δεκέμβριο η τοπική κυβέρνηση της Αλμπέρτα άναψε το πράσινο φως στο αυτονομιστικό κίνημα Alberta Prosperity Project (Σχέδιο για την Ευημερία της Αλμπέρτα) να ξεκινήσει τη συλλογή υπογραφών προκειμένου να διεξαχθεί δημοψήφισμα με το ερώτημα «συμφωνείται η επαρχία της Αλμπέρτα να παύσει να αποτελεί τμήμα τoυ Καναδά και να γίνει ανεξάρτητο κράτος;» Για να προχωρήσει η διαδικασία θα πρέπει να συγκεντρωθούν μέχρι τον Μάιο 178.000 υπογραφές, δηλαδή το 10% του εκλογικού σώματος της επαρχίας. Η συγκέντρωση υπογραφών ξεκίνησε ενώ φουντώνει η συζήτηση σε τοπικό και ομοσπονδιακό επίπεδο. Πέρυσι συγκεντρώθηκαν πάνω από 430.000 υπογραφές κάτω από μια έκκληση υπέρ της ενότητας του Καναδά και αποδοκιμασίας των αποσχιστικών τάσεων.
Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση, 3 στους 10 πολίτες της Αλμπέρτα θα ψήφιζαν υπέρ της ανεξαρτησίας, όμως οι μισοί από αυτούς δήλωσαν ότι θα το έκαναν για να πιέσουν την ομοσπονδιακή κυβέρνηση ενώ οι άλλοι μισοί ότι θέλουν ανεξαρτησία πάση θυσία (έρευνα Ipsos, 9-14 Ιανουαρίου σε 500 κατοίκους). Οι περισσότεροι ανησυχούν ότι θα χάσουν ασφαλιστικά και εργασιακά δικαιώματα καθώς και την ομπρέλα του κράτους πρόνοιας εάν γίνουν υπήκοοι των ΗΠΑ. Αντίθετοι στην απόσχιση είναι επίσης οι αυτόχθονες, απόγονοι των ινδιάνικων φυλών, παρά τα προβλήματα με το καναδικό κράτος.
Στόχος δεν είναι όλος ο Καναδάς
Ο αληθινός στόχος του Τραμπ δεν είναι η προσάρτηση ολόκληρου του Καναδά στις ΗΠΑ όπως απειλεί συχνά, αλλά η προσάρτηση της Αλμπέρτα ως 51ης πολιτείας, εκτιμούν ορισμένοι Αμερικανοί και Καναδοί αναλυτές. Πάντως οι διοργανωτές του δημοψηφίσματος θολώνουν τα νερά: άλλοι διαβεβαιώνουν ότι δεν αποβλέπουν στην ένωση με τις ΗΠΑ και άλλοι υποστηρίζουν ότι ταξίδεψαν στην Ουάσιγκτον όπου είχαν επαφές με στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ.
Ιδωμένη μέσα από το πρίσμα της Αλμπέρτα η ομιλία του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνει στο Νταβός αποκτά ακόμα μια διάσταση. Δεν ήταν μόνο η υπεράσπιση της παγκοσμιοποίησης με στοιχεία αυτοκριτικής από έναν φιλελεύθερο πρωθυπουργό (πρώην διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας του Καναδά αλλά και της Αγγλίας). Ήταν, επίσης, μια απάντηση σε εκείνους στην Αμερική που υπονομεύουν την ενότητα και την εδαφική κυριαρχία του Καναδά, ενός γείτονα και εταίρου στο ΝΑΤΟ. Εξάλλου, ο Μαρκ Κάρνεϊ που εξελέγη πέρυσι πρωθυπουργός χάρις στη συσπείρωση του φιλελεύθερου Καναδά απέναντι στις απειλές του Τραμπ, σύναψε προ ημερών συμφωνία με την Κίνα για τη μείωση των δασμών σε μια σειρά από προϊόντα αναγγέλλοντας μια «νέα στρατηγική εταιρική σχέση» με το Πεκίνο σε μια έμπρακτη αμφισβήτηση του «δόγματος Ντονρόε».
