Γιατί απαγορεύεται οποιοδήποτε είδος ομιλίας
Περίπου το 90% των πληροφοριών που χρειάζεται ένας οδηγός για να κινηθεί με ασφάλεια προέρχονται από τα μάτια του. Κι όμως, νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι κάτι τόσο απλό όσο μια συζήτηση μπορεί να υπονομεύσει αυτή τη βασική λειτουργία
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS ONE, η ομιλία κατά την οδήγηση δεν αποσπά απλώς την προσοχή σε επίπεδο σκέψης. Επηρεάζει άμεσα και τις ίδιες τις κινήσεις των ματιών, επιβραδύνοντας τον τρόπο με τον οποίο ο οδηγός «σκανάρει» τον δρόμο και αντιδρά στα οπτικά ερεθίσματα.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από ομάδα του Fujita Health University στην Ιαπωνία, με επικεφαλής τον αναπληρωτή καθηγητή Shintaro Uehara. Σε εργαστηριακό πείραμα, 30 υγιείς ενήλικες κλήθηκαν να εντοπίζουν γρήγορα έναν οπτικό στόχο που εμφανιζόταν αιφνιδιαστικά σε διαφορετικά σημεία του οπτικού τους πεδίου. Το τεστ επαναλήφθηκε υπό τρεις συνθήκες: όταν οι συμμετέχοντες μιλούσαν, όταν απλώς άκουγαν και όταν δεν έκαναν καμία άλλη δραστηριότητα.
Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά. Όταν οι συμμετέχοντες μιλούσαν, καταγράφηκαν σημαντικές καθυστερήσεις στον χρόνο αντίδρασης των ματιών, στον χρόνο μετακίνησης του βλέμματος προς τον στόχο και στον χρόνο σταθεροποίησης πάνω σε αυτόν. Με απλά λόγια, το βλέμμα αργούσε να ξεκινήσει, να φτάσει και να «κλειδώσει» στο σημείο που έπρεπε. Αντίθετα, όταν οι συμμετέχοντες απλώς άκουγαν ή δεν είχαν καμία επιπλέον γνωστική δραστηριότητα, τέτοιες καθυστερήσεις δεν εμφανίζονταν.
Στο εργαστήριο, οι διαφορές αυτές μετριούνται σε χιλιοστά του δευτερολέπτου. Στον δρόμο, όμως, αυτά τα χιλιοστά μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικά. Ένα κλάσμα δευτερολέπτου καθυστέρησης στο βλέμμα μπορεί να σημαίνει ότι ο οδηγός δεν θα δει έγκαιρα έναν πεζό, ένα φρενάρισμα μπροστά του ή ένα απρόβλεπτο εμπόδιο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η επιβάρυνση παρατηρείται ακόμη και όταν η συνομιλία γίνεται μέσω hands free. Το πρόβλημα δεν είναι το χέρι στο κινητό, αλλά το γνωστικό φορτίο που δημιουργεί η γλωσσική επεξεργασία. Ο εγκέφαλος μοιράζει τους πόρους του ανάμεσα στην οδήγηση και την ομιλία, επηρεάζοντας νευρωνικά κυκλώματα που δρουν πριν καν ο οδηγός συνειδητοποιήσει τι βλέπει.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η ομιλία δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που μειώνει την οδηγική απόδοση. Η διαιρεμένη προσοχή, η «τύφλωση λόγω απροσεξίας» και η ταυτόχρονη εκτέλεση απαιτητικών εργασιών παίζουν επίσης ρόλο. Ωστόσο, η μελέτη αναδεικνύει κάτι κρίσιμο: η κουβέντα στο τιμόνι υπονομεύει αθόρυβα την ασφάλεια, επηρεάζοντας βασικές νευρολογικές λειτουργίες χωρίς ο οδηγός να το αντιλαμβάνεται.
