Της Ελένης Προκοπίου
Τον τελευταίο καιρό παρακολουθούμε την αντιπαράθεση της κυβέρνησης, δια του Υπουργού κ. Φλωρίδη, με τους δικαστές αλλά και την επίθεση των δικαστών αφενός εναντίον των δικηγόρων αλλά και αφετέρου εναντίον οποιασδήποτε πίεσης προέρχεται από την κοινή γνώμη.
Η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων διά του Προέδρου κ. Σεβαστίδη διαμαρτύρεται για την προσπάθεια χειραγώγησης της δικαστικής κρίσης καθώς και για την απονομιμοποίηση της δικαστικής εξουσίας λόγω της κριτικής που ασκείται κατά των δικαστικών αποφάσεων από τους δικηγόρους και την κοινή γνώμη, επισημαίνει δε την έλλειψη αξιοπιστίας στους θεσμούς εκ μέρους των πολιτών και την ανισότητα ενώπιον του νόμου λόγω της «εγκληματικότητας του λευκού κολλάρου», απαιτώντας τη χειραφέτηση της Δικαιοσύνης από την εκτελεστική εξουσία αλλά και από την κοινή γνώμη.
Στο αίτημα των δικαστών για αυτοπεριορισμό της εκτελεστικής εξουσίας ο Υπουργός απάντησε ότι η αυτονόμηση της δικαστικής εξουσίας είναι πλήγμα για τη δημοκρατία και ότι η χώρα μας «δεν θα περάσει από κράτος συντεταγμένης πολιτείας σε ‘κράτος δικαστών’» καταγγέλλοντας μάλιστα τους «συνωμότες» που εμποδίζουν να βγουν στο φως τα στοιχεία και κάνουν διαρκή πολιτική εκμετάλλευση της υπόθεσης των Τεμπών.
Η επίθεση στην «κυβέρνηση δικαστών» ή «κράτος δικαστών» από πολιτικούς είναι μία πολεμική έκφραση που συνιστά ευθεία επίθεση στο κράτος δικαίου και εισάγει τη σύγκρουση στο εσωτερικό της κρατικής εξουσίας. Θέτοντας σε αντιπαράθεση τη δημοκρατία με το κοινωνικό αίτημα για ανεξάρτητη δικαιοσύνη δηλαδή με τη λαϊκή κυριαρχία που συνδέεται με την προστασία των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των πολιτών , στρέφεται εναντίον των δικαστών που είναι οι εγγυητές τους.
Η επίθεση στους δικαστές από τον Υπουργό Δικαιοσύνης και η παρέμβασή του για την υπόθεση των Τεμπών – υπόθεση που εκκρεμεί ενώπιον της Δικαιοσύνης – είναι η απτή απόδειξη μιας «πολιτικής δικαιοσύνης» που είναι υποταγμένη στην εκτελεστική εξουσία και με πρόσχημα τη δημοκρατία, έχει ως στόχο την εκ των προτέρων υπονόμευση του έργου της Δικαιοσύνης και του κύρους της μελλοντικής δικαστικής απόφασης.
Όμως δημοκρατία χωρίς κράτος δικαίου δεν υπάρχει αφού χωρίς κράτος δικαίου η δημοκρατία μεταπίπτει σε κατάχρηση εξουσίας. Το αίτημα δικαιοσύνης και η ισότητα ενώπιον του νόμου με την εφαρμογή του ίδιου δικαίου για όλους είναι υπόθεση των δικαστών αλλά ταυτόχρονα είναι η καρδιά της δημοκρατίας που δεν συρρικνώνεται στην εκλογική διαδικασία όπως η δικαιοσύνη δεν συρρικνώνεται στη νομιμότητα ούτε είναι παρακολούθημα της κρατικής βούλησης. Οι δικαστές είναι η «έμψυχη δικαιοσύνη» όπως έλεγε ο Αριστοτέλης. Υπηρετούν το νόμο αλλά δεν είναι απλοί «τεχνικοί» του νόμου διότι σκοπός τους είναι η απονομή δικαιοσύνης. Η παρεμπόδιση των δικαστών στο έργο εφαρμογής του νόμου στην υπηρεσία της Δικαιοσύνης και η εργαλειοποίηση του δικαίου στην υπηρεσία πολιτικών σκοπιμοτήτων δεν συνάδουν με το έργο της Δικαιοσύνης. Οι δικαστές είναι οι εγγυητές του κράτους δικαίου που έχουν την αποστολή της κοινωνικής ρύθμισης ιστάμενοι ανάμεσα στην πολιτική και την εκλογική βούληση.
Το κράτος δικαίου δεν ταυτίζεται με την πολιτική ούτε με το κράτος. Θεμελιώνεται στην αυτονομία του δικαίου από την πολιτική και εκφράζεται με τον πλήρη δικαιοδοτικό έλεγχο σε όλη τη Διοίκηση από μία ανεξάρτητη Δικαιοσύνη.
Η περιβόητη «επιτάχυνση» της λειτουργίας της Δικαιοσύνης , οι «έκτακτοι» χειρισμοί, χειρισμοί ανεξέλεγκτοι που προέρχονται από εξωνομικά κέντρα αποφάσεων, η εισαγωγή ενός καθεστώτος πολλαπλών «εξαιρέσεων» δηλαδή καθεστώτος προνομίων, η παρεμπόδιση του ανεξάρτητου ελέγχου της Δικαιοσύνης και της ελεύθερης διακίνησης των ιδεών, πλήττουν το κύρος του νομικού συστήματος υπονομεύοντας την αποδοχή του από τους πολίτες. Επικαλούμενος τους «συνωμότες» ο κ. Υπουργός, στην ουσία εισάγει για μία ακόμη φορά το «δίκαιο του εχθρού» μετατρέποντας τους πολίτες σε «εχθρούς της κοινωνίας» με τη διαφθορά των ηθών και την απαξίωση κάθε πνεύματος κοινωνικής συνεργασίας.
Αλλά το κράτος δικαίου δεν νοείται ως πεδίο σύγκρουσης μεταξύ ατόμου και πολιτείας. Το έργο της Δικαιοσύνης πρέπει να συνάδει με τις πεποιθήσεις και τις αξίες του λαού και με το κοινό περί δικαίου αίσθημα αφού δεν είναι η κοινή γνώμη που υπονομεύει αυτό το έργο αλλά η υποδούλωση της Δικαιοσύνης στην πολιτική. Η αρχή της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας δεν έρχεται σε σύγκρουση με το κοινό περί δικαίου αίσθημα αλλά απορρέει από την ισορροπία μεταξύ των τριών εξουσιών, συνίσταται δε αφενός στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης από την εκτελεστική εξουσία αλλά και αφετέρου στη διαφύλαξη της νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας από την προσπάθεια ποδηγέτησής τους από τους δικαστές.
Η χειραφέτηση της Δικαιοσύνης από την κυβέρνηση δεν σημαίνει «κυβέρνηση δικαστών» που διαθέτουν πολιτική εξουσία ή αντι-εξουσία αλλά μία ανεξάρτητη Δικαιοσύνη που έχει την εξουσία να κρίνει τους ισχυρούς και να ελέγχει τη συνταγματικότητα των νόμων αφού πρέπει «η εξουσία να σταματά την εξουσία» όπως είχε τονίσει ο Montesquieu.
Είναι η έλλειψη ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης που προσβάλλει το κοινό αίσθημα και προκαλεί την απονομιμοποίηση της δικαστικής εξουσίας ως απόρροια της απονομιμοποίησης της πολιτικής εξουσίας και της δικής της σύγκρουσης με το κοινό αίσθημα. Όμως «η βούληση του λαού είναι το θεμέλιο της εξουσίας των δημοσίων αρχών» (Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του ανθρώπου άρ. 21, παρ. 3) και αυτή η βούληση δεν εξαντλείται στην ψήφο, εκφράζεται στο κοινό περί δικαίου αίσθημα, πρέπει δε να τεκμαίρεται ότι υπάρχει διαρκώς.
Οι δικαστές δεν είναι απλά το «στόμα του νόμου» αλλά είναι οι φύλακες των αξιών του κράτους δικαίου, υπεύθυνοι για την απόδοση δικαιοσύνης με «δίκαιες» δικαστικές αποφάσεις, σε μία Δικαιοσύνη «συγκεκριμένη» που διαφυλάσσει το ατομικό και το δημόσιο συμφέρον.
Κατά συνέπεια το έργο τους δεν μπορεί να είναι σε αντιπαράθεση ούτε με το δικηγορικό σώμα. Οι δικηγόροι, η πρώτη επιστημονική κατηγορία της χώρας είναι συλλειτουργοί της Δικαιοσύνης και ταυτόχρονα το πλέον προωθημένο κομμάτι της κοινής γνώμης. Είναι οι μόνοι που ελέγχουν και τις τρεις εξουσίες του κράτους. Είναι αυτοί που αγωνίζονται καθημερινά για τη λειτουργία του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας εναντίον κάθε είδους αυταρχικής εξουσίας, εναντίον κάθε αυθαιρεσίας και βίας. Είναι οι κορυφαίοι υπερασπιστές της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και ο φυσικός υπερασπιστής όλων των αδικούμενων και καταπιεζόμενων ανθρώπων, δίνοντας μάχη κάθε μέρα απέναντι σε κάθε μορφή καταχρηστικής άσκησης της εξουσίας (Βλ. Κώδικας Δεοντολογίας).
Ασκούν όμως το λειτούργημα τους με απόλυτη ελευθερία γνώμης, ελευθερία που έχει κατοχυρωθεί και στον Κώδικα Δεοντολογίας του Δικηγορικού λειτουργήματος (άρθρο 29). Άλλωστε σύμφωνα με το άρθρο 10 της ΕΣΔΑ κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα στην ελευθερία έκφρασης, στην ελευθερία της γνώμης , της μετάδοσης πληροφοριών ή ιδεών καθώς και στο δικαίωμα κριτικής των πράξεων των κρατικών οργάνων (άρ. 14 παρ. 1 Σ ) κατεξοχήν δε των δικαστικών αποφάσεων στις οποίες συμπυκνώνεται η δικαιοσύνη.
Δεν νοείται κατά συνέπεια κανένας περιορισμός στην έκφραση της γνώμης των δικηγόρων ή της κριτικής τους είτε για ζητήματα εθνικού ή κοινωνικού περιεχομένου είτε για ζητήματα που αφορούν τους πολίτες και τη λειτουργία και απονομή της Δικαιοσύνης κατεξοχήν δε για δικαστικές αποφάσεις όταν δημιουργούν πρόβλημα στην κοινωνική ειρήνη και στην εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς. Κάθε προσπάθεια περιορισμού του δικαιώματος στην ελευθερία έκφρασης ή στην ελευθερία της γνώμης των δικηγόρων δεν είναι επίθεση μόνο στους δικηγόρους αλλά και στην κορυφαία εκδήλωση της κοινής γνώμης και στην καρδιά της δημοκρατίας απέναντι στην οποία πρέπει να δοθεί ενιαία απάντηση από δικαστές και δικηγόρους.
Δεν νοείται λοιπόν καμία πολεμική αντιπαράθεση των δικαστών προς τους δικηγόρους ούτε απαιτείται νέα ενιαία ρύθμιση δεοντολογίας μεταξύ τους. Η αντιμετώπιση τυχόν ακραίων, σπάνιων συμπεριφορών έχει ρυθμιστεί ήδη επαρκώς. Οι δικαστές ως εγγυητές του κράτους δικαίου για την ίση προστασία των πολιτών με δίκαιους νόμους και οι δικηγόροι, υπερασπιστές του κράτους δικαίου βαδίζουν στον ίδιο δρόμο προς την επίτευξη της χειραφέτησης της Δικαιοσύνης την οποία έχει τόση ανάγκη ο ελληνικός λαός.
