Θα εδρεύει στην πανεπιστημιούπολη της ΖΕΠ στην Κοζάνη, και θα «κουμπώνει» με τoν υπό δημιουργία υπερυπολογιστή «Δαίδαλος» στο Λαύριο και το εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης «Pharos»
Μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026 αναμένεται να προκηρυχθεί το έργο δημιουργίας του δεύτερου υπερυπολογιστή της Ελλάδας, ο οποίος θα εδρεύει στην πανεπιστημιούπολη της ΖΕΠ στην Κοζάνη, και θα «κουμπώνει» με τoν υπό δημιουργία υπερυπολογιστή «Δαίδαλος» στο Λαύριο και το εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης «Pharos», όπως έκανε γνωστό στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος Στέφανος Κόλλιας, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του Εθνικού Δικτύου Υποδομών Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΔΥΤΕ Α. Ε.).
Πρόκειται, συμπληρώνει, για έργο εκτιμώμενου προϋπολογισμού περίπου 40 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένης της επένδυσης στο «πράσινο» κέντρο δεδομένων, που θα δημιουργηθεί επίσης στο campus του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας.
Το πρότζεκτ, που θα υλοποιηθεί υπό τον συντονισμό της ΕΔΥΤΕ ΑΕ και εντάσσεται στη στρατηγική ευρωπαϊκή πρωτοβουλίας EuroHPC (European High Performance Computing), θα χρηματοδοτηθεί κυρίως με πόρους του Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης Δυτικής Μακεδονίας (ΣΔΑΜ), αλλά και του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
«Ενδεχόμενο ο υπερυπολογιστής να μπορεί να διαχειρίζεται και ευαίσθητα δεδομένα»
Μάλιστα, όπως γνωστοποιεί ο κ.Κόλλιας, εξετάζεται το ενδεχόμενο ο υπερυπολογιστής της Δυτικής Μακεδονίας, ο οποίος θα είναι βελτιστοποιημένος για χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), να μπορεί να διαχειρίζεται και ευαίσθητα δεδομένα (π.χ., του κλάδου της υγείας), διαδικασία για την οποία απαιτείται υψηλή αρτιότητα σε όρους τόσο φυσικής υποδομής, όσο και λογισμικού. Ο υπερυπολογιστής, που θα στεγαστεί σε ειδικούς οικίσκους εντός της πανεπιστημιούπολης, θα μπορεί να αξιοποιεί την τηλεπικοινωνιακή υποδομή της ΕΔΥΤΕ (οπτική ίνα και cloud).
Ο πρόεδρος της ΕΔΥΤΕ επισημαίνει ακόμη πως η πρόσβαση ερευνητών και φοιτητών στον υπερυπολογιστή θα είναι άμεση και δωρεάν, ενώ το ίδιο θα ισχύει για τα πρώτα τρία χρόνια για όσες startups και μικρομεσαίες επιχειρήσεις θελήσουν να αξιοποιήσουν τις τεράστιες δυνατότητές του.
Προσθέτει τέλος πως πολύ σύντομα μπαίνει στην αφετηρία το γραφείο front-end της PHAROS AE στον «Δημόκριτο», το οποίο εκτιμάται ότι θα εκκινήσει κάποιες πρώτες επαφές και συνέργειες με εταιρείες μέχρι τον Μάρτιο, αλλά υπολογίζεται ότι θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία όταν ενεργοποιηθεί και ο «Δαίδαλος», κάτι που θα συμβεί «μέσα στο εξάμηνο».
Θέσεις εργασίας και αλλαγή παραγωγικού μοντέλου
Μέσα στην άνοιξη αναμένεται να κατατεθούν οι τεχνικές προδιαγραφές για το έργου του νέου υπερυπολογιστή στη Δυτική Μακεδονία και των συνοδών συστημάτων του, όπως γνωστοποιεί μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Αναστάσιος Ραφαηλίδης, αντιπεριφερειάρχης Διαφάνειας, Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης και Ψηφιακού Μετασχηματισμού.
«Στο τέλος του 2025 έγινε συνάντηση με τη διαχειριστική αρχή του ΣΔΑΜ, ώστε να οριστικοποιηθούν οι τελικές τεχνικές λεπτομέρειες με την ΕΔΥΤΕ και το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Θα κατατεθούν εντός της άνοιξης οι σχετικές τεχνικές προδιαγραφές, άρα είναι θέμα χρόνου να προχωρήσουμε στο επόμενο στάδιο. Στόχος είναι μέσα στο 2026 να έχει κατατεθεί η πρόταση στο ΔΑΜ, κατόπιν δημοσίευσης δικής του πρόσκλησης, και να έχει δρομολογηθεί σταδιακά η εγκατάσταση» σημειώνει ο κ.Ραφαηλίδης. Σε ερώτημα σχετικά με το ποια θα είναι η υπολογιστική ισχύς του νεου υπερυπολογιστή και τι εμβαδόν θα καλύψουν οι εγκαταστάσεις του, διευκρινίζει ότι όλα αυτά θα αποφασιστούν στο πλαίσιο της τεχνικών προδιαγραφών που αναμένονται.
Ωστόσο, το βέβαιο είναι ότι ο υπερυπολογιστής -που θα έχει ως βασική κατεύθυνση το δίπτυχο ενέργεια/περιβάλλον και αγροδιατροφή- θα εγκατασταθεί στη νέα πανεπιστημιούπολη του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας στη ΖΕΠ Κοζάνης, ώστε να συνδεθεί με το -ήδη ενταγμένο στο ΣΔΑΜ- πράσινο κέντρο δεδομένων που αναβαθμίζεται σε υπερυπολογιστικό και «αναμένεται ν’ αρχίσει να εξοπλίζεται μέσα στην άνοιξη».
Ο υπερυπολογιστής θα στεγαστεί σε ειδικούς προκατασκευασμένους οικίσκους (κοντέινερ), κατάλληλους για φιλοξενία προηγμένων υπολογιστικών συστημάτων, κάτι που εγγυάται τόσο τη γρήγορη προώθηση του έργου (αφού δεν θα χρειαστεί να χτιστεί «σκληρή» υποδομή), όσο και την εύρυθμη λειτουργία του, καθώς οι συγκεκριμένοι οικίσκοι είναι έτσι κατασκευασμένοι, ώστε να διαμορφώνουν ιδανικές συνθήκες ψύξης και θέρμανσης.
Σε ερώτημα σχετικά με το πόσα άτομα αναμένεται να απασχοληθούν στο όλο εγχείρημα, ο κ.Ραφαηλίδης επισημαίνει πως και στα δύο (υπερυπολογιστής και πράσινο κέντρο δεδομένων) υπολογίζεται ότι θα δημιουργηθούν περίπου 50 θέσεις εργασίας, που αφορούν ερευνητές και τεχνικούς υψηλών δεξιοτήτων, χωρίς σε αυτόν τον αριθμό να υπολογίζονται οι θέσεις που θα «ανοίξουν» δευτερογενώς, είτε από εταιρείες που θα εγκατασταθούν στην περιοχή για να επωφεληθούν από τις δυνατότητες του νέου υπερυπολογιστή είτε από επιχειρήσεις της περιοχής, που αξιοποιώντας τον θα μπορέσουν να προσφέρουν νέες υπηρεσίες και προϊόντα.
Λύσεις με άμεση εφαρμογή στην καθημερινότητα
«Εξαρχής, στόχος αυτής της πρωτοβουλίας δεν ήταν πόσες θέσεις εργασίας θα δημιουργηθούν στον υπερυπολογιστή και το εργοστάσιο ΤΝ καθεαυτά, αλλά να γίνει μια μεγάλη στροφή προς την κατεύθυνση της προσέλκυσης επενδύσεων στην περιοχή, της τόνωσης του τοπικού οικπσουστήματος έρευνας και καινοτομίας και της αλλαγής παραγωγικού μοντέλου» υπογραμμίζει, σημειώνοντας ότι μέσω του υπερυπολογιστή θα μπορούν να αναπτυχθούν λύσεις με άμεση εφαρμογή στην καθημερινότητα, πχ, βελτιώνοντας την παραγωγικότητα της βιώσιμης γεωργίας ή βελτιστοποιώντας την τηλεθέρμανση, ενώ εξαιρετικά σημαντική είναι η δυνατότητα διασύνδεσης που αποκτούν οι φοιτητές/τριες και ερευνητές/τριες του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. «Με μια τέτοια υποδομή μπαίνουμε στον ψηφιακό χάρτη της Ευρώπης, δημιουργούμε προϋποθέσεις για προσέλκηση επενδύσεων και αλλαγή παραγωγικού μοντέλου και γενικά ανοίγουμε το παράθυρο για να μας δουν διεθνώς με άλλο “μάτι”» καταλήγει ο κ.Ραφαηλίδης, υπενθυμίζοντας ότι για πρώτη φορά η Περιφέρεια δημιουργεί στρατηγικό σχέδιο ψηφιακού μετασχηματισμού, στο οποίο εντάσσεται και η συγκεκριμένη πρωτοβουλία.
Όταν δεκάδες εταιρείες επιδιώκουν συνεργασίες με ένα hub ψηφιακής καινοτομίας
«Το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας είναι σαφώς προσανατολισμένο στην πράσινη ενέργεια και τον ψηφιακό μετασχηματισμό και η δημιουργία του υπερυπολογιστή και του ΑΙ Factory θα μας δώσει μεγάλη δυνατότητα συνεργειών, τόσο με το “Pharos”, όσο και με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά οικοσυστήματα. Μιλάμε για ένα σύστημα λίγο μικρότερο, αλλά εφάμιλλο με το “Pharos”, ωστόσο η ακριβής υπολογιστική ισχύς θα αποφασιστεί στο πλαίσιο των τεχνικών προδιαγραφών. Δεν θα είναι ένα ΑΙ factory μόνο του, αλλά θα αποτελεί επέκταση του “Pharos”, καθώς είναι ενταγμένο κι αυτό στην ευρωπαϊκή “ομπρέλα” του EuroHPC, όπως και ο υπερυπολογιστής “Δαίδαλος”. Σε κάθε περίπτωση, θέλουμε να αναπτύξουμε γύρω από αυτή την υποδομή στην Περιφέρεια ένα οικοσύστημα καινοτομίας, που θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων νεοφυείς επιχειρήσεις βαθιάς τεχνολογίας» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Νικόλαος Πλόσκας, αναπληρωτής λαθηγητής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και συντονιστής του κόμβου ψηφιακής καινοτομίας SYNERGiNN Hub.
«Ο κόμβος λειτουργεί ενάμιση χρόνο και η ζήτηση για τις υπηρεσίες του είναι ήδη πάρα πολύ μεγάλη. Έχουμε υπογεγραμμένες συμβάσεις με 63 επιχειρήσεις, το 93% των οποίων προέρχεται από τη Δυτική Μακεδονία και στόχος είναι να έχουν φτάσει τις 200 ώς το τέλος του έργου, τον Ιούνιο του 2027» σημειώνει ο κ.Πλόσκας, υπενθυμίζοντας ότι ο κόμβος έχει ως κύριο στόχο τη συγκέντρωση εμπειρογνωμόνων ερευνητών, της βιομηχανίας και των επιχειρήσεων που εστιάζουν στην καινοτομία, με σκοπό τη δημιουργία ενός οικοσυστήματος που καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο καινοτομίας, από τη σύλληψη της αρχικής ιδέας ως την μετατροπή της σε εμπορικό τεχνολογικό προϊόν. Ήδη προσφέρει λύσεις ΤΝ σε πραγματικά προβλήματα, σε τομείως όπως η δημιουργία εξειδικευμένωμ (όχι generic) chatbots και οι εφαρμογές για τη βιομηχανία (π.χ., βελτιστοποίησης παραγωγής κ.ά). Το SYNERGiNN Hub ._
