Στο πολιτικό σκηνικό που διαμορφώνεται ενόψει των επόμενων εκλογών, οι δημοσκοπήσεις συνεχίζουν να καταγράφουν τάσεις που, σύμφωνα με αναλυτές και ειδικούς, δεν αλλάζουν εύκολα. Παρά το γεγονός ότι η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να εμφανίζεται πρώτη σε όλες τις μετρήσεις, τα βαθύτερα ποιοτικά στοιχεία των ερευνών δείχνουν μια εικόνα πολύ πιο σύνθετη και λιγότερο ευνοϊκή για την κυβέρνηση απ’ ό,τι φαίνεται με την πρώτη ματιά.
Όλοι στέκονται στο παγιωμένο τοπίο που δείχνουν οι έρευνες: το κυβερνών κόμμα παραμένει πρώτο, με σημαντική απόσταση από το δεύτερο, αλλά και μακριά από την αυτοδυναμία. Την ίδια στιγμή, η αντιπολίτευση εμφανίζεται αδύναμη, με το ΠαΣοΚ να προηγείται στον χώρο της Κεντροαριστεράς, χωρίς όμως να δείχνει ικανό να διεκδικήσει κάτι περισσότερο, ενώ νέοι πολιτικοί παίκτες φαίνεται να απειλούν την όποια δυναμική του. Έτσι, δημιουργείται η εντύπωση ότι όσο πλησιάζουν οι εκλογές —θεωρητικά σε ενάμιση χρόνο— η πόλωση, τα κυβερνητικά διλήμματα και τα πολιτικά αδιέξοδα θα λειτουργήσουν υπέρ της Νέας Δημοκρατίας.
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν έμπειροι δημοσκόποι, αυτή η «γραμμική» ανάγνωση δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Τα υπόλοιπα στοιχεία των ερευνών, πολλά από τα οποία δεν δημοσιεύονται, δείχνουν ότι το κυβερνών κόμμα βρίσκεται σε δυσκολότερη θέση απ’ ό,τι φαίνεται. Ένα εύρημα που χαρακτηρίζεται πλέον μη αναστρέψιμο είναι ότι τα δύο τρίτα της κοινής γνώμης τοποθετούνται απέναντι στην κυβέρνηση, δημιουργώντας ένα χαμηλό «ταβάνι» για τη ΝΔ. Ακόμη κι αν αυτός ο αριθμός δεν μεταφραστεί αυτούσιος σε κάλπη λόγω αποχής, η αυτοδυναμία θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη.
Τα ποιοτικά στοιχεία ενισχύουν αυτή την εικόνα. Παρότι οι πολίτες αναγνωρίζουν ότι η οικονομία της χώρας συνολικά πηγαίνει καλύτερα, ταυτόχρονα δηλώνουν σε ποσοστό δύο τρίτων ότι η δική τους οικονομική κατάσταση δεν βελτιώνεται, σε βαθμό που αυτοπροσδιορίζονται ως «φτωχοί». Όπως σημειώνουν οι αναλυτές, είναι άλλο να νιώθεις φτωχός σε μια χώρα που θεωρείς ότι βρίσκεται σε κρίση και άλλο να πιστεύεις ότι υπάρχει ανάπτυξη, αλλά δεν φτάνει σε σένα. Η προσπάθεια της κυβέρνησης να πείσει αυτούς τους ανθρώπους ότι «η οικονομία πάει καλά» λειτουργεί αντίστροφα, ενισχύοντας την αίσθηση αδικίας.
Ένα ακόμη κρίσιμο εύρημα αφορά την αντίληψη περί διαφθοράς. Η πλειοψηφία των πολιτών θεωρεί ότι η διαφθορά έχει φτάσει σε πολύ υψηλά επίπεδα και τη βαθμολογεί ως ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της χώρας. Παρά το γνωστό πολιτικό δόγμα «It’s the economy, stupid!», οι πολίτες δείχνουν ότι δεν αξιολογούν μόνο την οικονομία, αλλά και άλλους τομείς στους οποίους η κυβέρνηση λαμβάνει χαμηλές βαθμολογίες.
Ο συνδυασμός αυτών των αντιλήψεων αντικατοπτρίζεται και στη στάση απέναντι στις αγροτικές κινητοποιήσεις. Το 80% συμφωνεί με τα αιτήματα των αγροτών, ενώ πάνω από το 60% εγκρίνει ακόμη και το κλείσιμο των δρόμων — κάτι πρωτοφανές για τα ελληνικά δεδομένα. Ο «κοινωνικός αυτοματισμός» δεν λειτούργησε υπέρ της κυβέρνησης, αλλά εναντίον της, με την πλειοψηφία να στρέφεται κατά της εξουσίας και της αστυνομίας, ακόμη και όταν η ταλαιπωρία είναι άμεση. Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, η υπόθεση των Τεμπών και οι αποκαλύψεις για τις υποκλοπές έχουν ενισχύσει αυτή την εικόνα.
Τέλος, τα δεδομένα για τον πρωθυπουργό είναι επίσης προβληματικά. Παρότι εξακολουθεί να εμφανίζεται ως «καταλληλότερος» σε σχέση με τους υπάρχοντες αντιπάλους, οι πολίτες δηλώνουν ότι αναζητούν «κάποιον άλλον» — οποιονδήποτε άλλον. Σε πολλές μετρήσεις, η Νέα Δημοκρατία εμφανίζεται να αποδίδει καλύτερα με άλλους πιθανούς αρχηγούς, όπως ο Νίκος Δένδιας ή ο Κυριάκος Πιερρακάκης. Εκεί που κάποτε ακουγόταν «Δεν μ’ αρέσει η ΝΔ, αλλά ελπίζω στον Κυριάκο», τώρα ακούγεται «Θα ψήφιζα ΝΔ αν δεν είχε τον Μητσοτάκη».
