Αν η ανακάλυψη επιβεβαιωθεί είναι πιθανό να μάθουμε εντυπωσιακά στοιχεία για τον ιδιοφυή καλλιτέχνη και εφευρέτη.
Ερευνητική ομάδα υποστηρίζει ότι έχουν εξαγάγει DNA από ένα σχέδιο της Αναγέννησης και το γενετικό υλικό είναι πιθανό να ανήκει στον Λεονάρντο ντα Βίντσι.
Το ίχνος DNA είναι ενσωματωμένο σε ένα σχέδιο με κόκκινη κιμωλία με τίτλο «Το Άγιο Παιδί» το οποίο ορισμένοι υποστηρίζουν ότι φιλοτεχνήθηκε από τον ίδιο τον ντα Βίντσι αφού εκτός των άλλων έγινε με μια τεχνική που χρησιμοποιούσε συχνά ο σπουδαίος καλλιτέχνης. Επίσης το DNA παρουσιάζει ομοιότητες με γενετικό υλικό που ανακτήθηκε από μια επιστολή γραμμένη τον 15ο αιώνα από τον Φροζίνο ντι σερ Τζοβάνι ντα Βίντσι που ήταν ξάδελφος του παππού του Λεονάρντο, Αντόνιο ντα Βίντσι.
Συγκεκριμένα το σχέδιο και η επιστολή περιέχουν αλληλουχίες του χρωμοσώματος Υ που ταιριάζουν με εκείνες μιας απλοομάδας, δηλαδή μιας γενετικής γενεαλογικής γραμμής με κοινό πρόγονο στην Τοσκάνη όπου γεννήθηκε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι. Οι ερευνητές δημοσίευσαν τα ευρήματά τους στη βάση επιστημονικών προδημοσιεύσεων bioRxiv και πρέπει να υποβληθεί σε αξιολόγηση από ειδικούς για να επιβεβαιωθεί η ανακάλυψη.
Η ανασύνθεση και οι αμφιβολίες
Επειδή οι αλληλουχίες του χρωμοσώματος Υ μεταβιβάζονται σχεδόν αναλλοίωτες από πατέρα σε γιο, η ανάκτησή τους αποτελεί «ένα εξαιρετικό σημείο εκκίνησης» για τους ερευνητές που θέλουν να ανασυνθέσουν το DNA του Λεονάρντο ντα Βίντσι, δήλωσε στην επιθεώρηση «Science» ο Τσάρλι Λι γενετιστής και επικεφαλής του Jackson Laboratory for Genomic Medicine στο Κονέκτικατ ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Ωστόσο ορισμένοι ειδικοί δεν πιστεύουν ότι ο Λεονάρντο ντα Βίντσι σχεδίασε ο ίδιος το «Άγιο Παιδί» θεωρώντας πιθανότερο ότι το σχέδιο δημιουργήθηκε από κάποιον μαθητή του. «Είναι θέμα τύχης αν το DNA από το σχέδιο ανήκει πράγματι στον ντα Βίντσι» λέει ο Λι. Το γενετικό υλικό θα μπορούσε να ανήκει σε έναν μαθητή ή σε οποιονδήποτε από τους επιμελητές με ρίζες στην Τοσκάνη που χειρίστηκαν το έργο μέσα στους αιώνες, σύμφωνα με το Science.
Οι ερευνητές θέλουν να εντοπίσουν το DNA του ντα Βίντσι για να βοηθηθούν στην πιστοποίηση ορισμένων έργων τέχνης του. Κάποιοι ειδικοί υποστηρίζουν επίσης ότι το γενετικό υλικό του Ιταλού πολυμαθούς θα μπορούσε να αποκαλύψει βιολογικούς λόγους για τις εξαιρετικές καλλιτεχνικές και άλλες ικανότητές του όπως για παράδειγμα, όραση καλύτερη από τον μέσο όρο.
Οι δυσκολίες
Υπάρχουν όμως πολλά εμπόδια σε αυτή την προσπάθεια. Καταρχάς, ο τάφος του ντα Βίντσι στη Γαλλία καταστράφηκε εν μέρει κατά τη Γαλλική Επανάσταση και τα λείψανά του χάθηκαν ή τουλάχιστον αναμείχθηκαν με άλλα κατά τη μεταφορά τους σε έναν νέο τόπο ταφής που πιστεύεται ότι βρίσκεται στο παρεκκλήσι του Αγίου Ουμπέρτου στο Αμπουάζ.
Παρότι αυτός ο τάφος ενδέχεται να περιέχει οστά πλούσια σε DNA του ντα Βίντσι η επιστημονική κοινότητα δεν λαμβάνει άδεια να αναλύσει γενετικό υλικό από εκεί μέχρι να βρεθεί ένα αξιόπιστο δείγμα σύγκρισης αλλού.
Αυτό έχει αφήσει τους επιστήμονες με ελάχιστες επιλογές πέρα από την προσπάθεια εξαγωγής DNA από τα έργα τέχνης του ντα Βίντσι. Η διαδικασία αυτή είναι δύσκολη, καθώς κάποια έργα δεν είναι προσβάσιμα, ενώ άλλα όπως το «Μελέτη Αλόγου», δεν φέρουν ίχνη ανθρώπινου DNA. Το «Άγιο Παιδί» είναι μέχρι στιγμής το μοναδικό σχέδιο που αποδίδεται στον Λεονάρντο ντα Βίντσι από το οποίο έχει ανακτηθεί ανθρώπινο DNA αν και η πατρότητά του αμφισβητείται.
Ένα ακόμη πρόβλημα είναι ότι η μητέρα του ντα Βίντσι, Κατερίνα ντι Μέο Λίπι, είναι θαμμένη σε άγνωστη τοποθεσία. Η Κατερίνα ήταν υπηρέτρια σε εφηβική ηλικία όταν γέννησε τον Λεονάρντο. Αν εντοπιστούν τα λείψανά της θα μπορούσαν να προσφέρουν σύγκριση με το σχέδιο «Άγιο Παιδί» μέσω του μιτοχονδριακού DNA το οποίο μεταβιβάζεται από τη μητέρα στο παιδί και συνήθως βρίσκεται σε μεγαλύτερες ποσότητες πάνω σε αντικείμενα σε σχέση με το DNA των χρωμοσωμάτων.
Οι επιστήμονες δεν έχουν επίσης λάβει άδεια πρόσβασης στον τάφο του πατέρα του ντα Βίντσι στη Φλωρεντία όπου θα μπορούσαν ενδεχομένως να βρουν DNA του χρωμοσώματος Υ για σύγκριση με το «Άγιο Παιδί». Και ο ίδιος ο ντα Βίντσι δεν έχει γνωστούς άμεσους απογόνους καθώς δεν παντρεύτηκε ποτέ ούτε απέκτησε παιδιά.
Το κυνήγι του DNA
Μία από τις εναπομείνασες επιλογές είναι ο εντοπισμός άλλων ανδρών συγγενών της οικογένειας ντα Βίντσι, ώστε να συγκριθούν οι αλληλουχίες του χρωμοσώματος Υ από το «Άγιο Παιδί». Οι ερευνητές αναλύουν αυτή τη στιγμή τρία οστά που ανακτήθηκαν από οικογενειακή κρύπτη στην Ιταλία, όπου είναι θαμμένος ο παππούς του Λεονάρντο, Αντόνιο ντα Βίντσι, και παράλληλα λαμβάνουν δείγματα DNA από γνωστούς ζώντες απογόνους. Οι ομάδες αναλύουν επίσης DNA από μια τούφα μαλλιών που βρέθηκε το 1863 στο Αμπουάζ και ενδέχεται να προέρχεται από τα γένια του Λεονάρντο ντα Βίντσι σύμφωνα με το Science.
Τέλος, οι ερευνητές αναζητούν επιστολές και άλλα έγγραφα γραμμένα από άνδρες συγγενείς που ενδέχεται να έχουν διατηρήσει το DNA του συντάκτη τους. Η επιστολή του Φροζίνο ντι σερ Τζοβάνι ντα Βίντσι είναι ένα τέτοιο τεκμήριο. Για τη νέα μελέτη, οι επιστήμονες συνέκριναν το DNA από την επιστολή με περίπου 90,000 γνωστούς δείκτες που διαχωρίζουν τις αλληλουχίες του χρωμοσώματος Υ σε γενεαλογικές γραμμές, τις λεγόμενες απλοομάδες. Το DNA του χρωμοσώματος Υ τόσο στην επιστολή όσο και στο σχέδιο «Άγιο Παιδί» ανήκε στην απλοομάδα E1b1b, στην οποία ενδέχεται να ανήκε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι και η ευρύτερη οικογένειά του.
Οι επιστήμονες εξήγαγαν το DNA από το σχέδιο με ήπια επιχρίσματα. Αυτή η μέθοδος θα μπορούσε να βοηθήσει στην πιστοποίηση κάθε είδους έργων τέχνης αβέβαιης προέλευσης, δήλωσαν ειδικοί στο Science.
Συνολικά, η προδημοσίευση «είναι μια εξαιρετική εργασία» που χρησιμοποιεί «τεχνολογίες αιχμής» για να καταλήξει στα συμπεράσματά της, δήλωσε στο Science ο Σ. Μπλερ Χετζς, καθηγητής και εξελικτικός βιολόγος στο Πανεπιστήμιο Temple της Πενσυλβάνια, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Οι συγγραφείς της μελέτης εργάζονται πλέον πάνω σε όλα τα διαθέσιμα ίχνη. Πέρα από την τούφα μαλλιών, εφόσον όντως ανήκει στον Λεονάρντο ντα Βίντσι, και άμεσες αποδείξεις από τον τάφο του, η πιο πιθανή πηγή DNA είναι χειρόγραφα και σχέδια που γνωρίζουμε με βεβαιότητα ότι φιλοτέχνησε ο ίδιος, όπως ανέφεραν οι ερευνητές.
Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι η εργασία τους θα πείσει αξιωματούχους και αρχειονόμους να τους επιτρέψουν να πάρουν δείγματα και από άλλα έργα του Λεονάρντο ντα Βίντσι. Για παράδειγμα, ένα τετράδιο 72 σελίδων με παρατηρήσεις, γνωστό ως «Codex Leicester» φέρει ένα αποτύπωμα δακτύλου που σχεδόν σίγουρα ανήκει στον ντα Βίντσι γεγονός που το καθιστά ιδανικό υποψήφιο όπως δήλωσε στο Science ο Ντομένικο Λαουρέντσα, ιστορικός τέχνης στο Πανεπιστήμιο του Κάλιαρι, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.
