Γράφει η Μαριάννα Αναγνωστοπούλου, ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια
Η αυτοσυμπόνια είναι μια ουσιαστική πρακτική που αναγνωρίζεται για τα οφέλη της στην ψυχική υγεία και ευημερία. Πρόκειται για την ικανότητα να σχετιζόμαστε με τον εαυτό μας με ευγένεια και αποδοχή, ειδικά στις στιγμές δυσκολίας ή αποτυχίας. Σε αντίθεση με την αυτοκριτική, η αυτοσυμπόνια ενσωματώνει μια στάση καλοσύνης, ενσυνειδητότητας και ανθρωπιάς, αναγνωρίζοντας την ανθρώπινη ατέλεια ως κάτι φυσιολογικό και αναπόφευκτο.
Σύμφωνα με τη θεωρία της Kristin Neff, η αυτοσυμπόνια αποτελείται από τρία βασικά στοιχεία: καλοσύνη απέναντι στον εαυτό, ενσυνειδητότητα και ανθρωπιά. Η καλοσύνη απέναντι στον εαυτό αναφέρεται στη συμπεριφορά με θετικότητα και φροντίδα προς τον εαυτό μας, ειδικά όταν αντιμετωπίζουμε δυσκολίες. Η ενσυνειδητότητα αφορά την ικανότητα να παρατηρούμε τις αρνητικές μας σκέψεις και συναισθήματα χωρίς να τα καταπιέζουμε ή να τα αγνοούμε. Η ανθρωπιά, από την άλλη, υπογραμμίζει την αίσθηση της κοινότητας και του ανήκειν, υπενθυμίζοντας μας ότι οι αποτυχίες και τα λάθη είναι κοινά σε όλους τους ανθρώπους.
Αντίθετα με τη συχνά επικριτική στάση απέναντι στον εαυτό μας, η αυτοσυμπόνια ενθαρρύνει την αποδοχή και την κατανόηση των αδυναμιών μας, χωρίς να αισθανόμαστε ντροπή ή απομόνωση. Όταν αντιμετωπίζουμε αποτυχία ή πόνο, η αυτοσυμπόνια μας βοηθά να αποδεχτούμε αυτή την εμπειρία ως μέρος της ανθρώπινης ύπαρξης και να αντιδράσουμε με καλοσύνη αντί για αυτοκατηγορία.
Μελέτες έχουν δείξει ότι τα άτομα με υψηλότερα επίπεδα αυτοσυμπόνιας εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις δυσκολίες της ζωής και λιγότερο έντονα αρνητικά συναισθήματα, ενώ παράλληλα παρουσιάζουν υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας και αυτοεκτίμησης. Η αυτοσυμπόνια συνδέεται επίσης με την καλύτερη ποιότητα ζωής και τη μείωση του άγους και της συναισθηματικής εξουθένωσης, ειδικά σε απαιτητικά επαγγελματικά περιβάλλοντα, όπως το θεραπευτικό πεδίο ή το επαγγελματικό πεδίο των βοηθητικών υπηρεσιών.
Μια από τις πιο σημαντικές πτυχές της αυτοσυμπόνιας είναι ότι μπορεί να διδαχτεί και να ενισχυθεί μέσα από συγκεκριμένα προγράμματα εκπαίδευσης. Η εκμάθηση αυτοσυμπόνιας περιλαμβάνει την εφαρμογή ασκήσεων που προάγουν την καλοσύνη και την ενσυνειδητότητα, βοηθώντας τα άτομα να αναγνωρίζουν τις αρνητικές τους σκέψεις χωρίς να τις αναπαράγουν ή να τις διογκώνουν. Ειδικά προγράμματα αυτοσυμπόνιας για ευάλωτες ομάδες πληθυσμού, όπως τα άτομα που βιώνουν ψυχικές ή συναισθηματικές δυσκολίες, έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά ωφέλιμα.
Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η αυτοσυμπόνια δεν σημαίνει να είμαστε «τέλειοι» ή να αποφεύγουμε τις δύσκολες καταστάσεις. Αντίθετα, σημαίνει να παραμένουμε ενσυνείδητοι και συμπονετικοί με τον εαυτό μας, ακόμα και όταν αντιμετωπίζουμε αποτυχίες ή άγχη.
Η αυτοσυμπόνια, επομένως, δεν είναι μια πράξη αδυναμίας, αλλά δύναμης.
Δεν σημαίνει να είμαστε «τέλειοι» ή να αποφεύγουμε τις δύσκολες καταστάσεις, αντίθετα, σημαίνει να παραμένουμε ενσυνείδητοι και συμπονετικοί με τον εαυτό μας, ακόμα και όταν αντιμετωπίζουμε αποτυχίες ή άγχη. Είναι η ικανότητα να στεκόμαστε δίπλα στον εαυτό μας με καλοσύνη, κατανόηση και ανθρωπιά, ώστε να μπορούμε να στεκόμαστε με τον ίδιο τρόπο και δίπλα στους άλλους. Όταν ένας άνθρωπος μαθαίνει να αποδέχεται τις ατέλειες και τις δυσκολίες του χωρίς να κατακρίνει, τότε αποκτά μια νέα ποιότητα σχέσης με τον κόσμο γύρω του. Γίνεται πιο ανοιχτός στη συνεργασία, πιο δεκτικός στη διαφορετικότητα, και πιο έτοιμος να προσφέρει υποστήριξη.
Αυτό ακριβώς είναι και η καρδιά του project E.L.E.N.I. της ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ (www.iasismed.eu): να δημιουργήσει γέφυρες ανάμεσα στις νέες γυναίκες, καλλιεργώντας την ενδυνάμωση (Empowerment), την ηγεσία (Leadership), την εκπαίδευση (Education), τη δικτύωση (Networking) και, πάνω απ’ όλα, την ένταξη (Inclusion). Η αυτοσυμπόνια αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία μπορεί να χτιστεί μια ουσιαστική κοινωνική ένταξη, διότι μόνο όταν μάθουμε να σεβόμαστε και να στηρίζουμε τον εαυτό μας, μπορούμε πραγματικά να σεβαστούμε και να στηρίξουμε τον άλλον.
Η αυτοσυμπόνια, επομένως, είναι το πρώτο βήμα για να μπορείς να βοηθάς αληθινά, με τρόπο που δεν εξαντλεί αλλά εμπλουτίζει. Το project E.L.E.N.I. έρχεται για να μας θυμίσει πως η δύναμη της αλλαγής βρίσκεται μέσα μας και πως, όταν αυτή η δύναμη ενώνεται με εκείνη των άλλων, γεννιέται μια κοινωνία πιο δίκαιη, πιο ζεστή, πιο ανοιχτή. Γιατί στο τέλος, η αυτοσυμπόνια και η ένταξη δεν είναι δύο διαφορετικοί δρόμοι, είναι ο ίδιος δρόμος, που ξεκινά από μέσα μας και μας οδηγεί σε έναν κόσμο όπου όλοι έχουν θέση.
