To ρινικό ή αποσυμφορητικό σπρέι είναι το απόλυτο «αξεσουάρ» για όταν έχουμε καταρροή και βουλωμένη μύτη από το κρυολόγημα ή τη γρίπη.
Είναι, όμως, αποτελεσματικά ή απλά προκαλούν μια πολύ σύντομη βελτίωση «κρύβοντας» στην πραγματικότητα το πρόβλημα; Και μπορούν από μόνα τους να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση της εκάστοτε ίωσης;
Είναι αποτελεσματικά τα αντιικά ρινικά σπρέι;
Τα περισσότερα ρινικά σπρέι κατατάσσονται στα«ιατροτεχνολογικά προϊόντα», κάτι που σημαίνει ότι πρέπει να προσκομίζουν κάποια στοιχεία ότι είναι ασφαλή και αποτελεσματικά, αν και οι κανόνες δεν είναι τόσο αυστηροί όσο για τα φάρμακα.
Τα κλινικά δεδομένα για τέτοιου είδους προϊόντα, όπως τα ρινικά σπρέι, μπορεί να είναι μικρής κλίμακας και να έχουν πραγματοποιηθεί σε εργαστήριο (in vitro) και όχι σε ανθρώπους (in vivo).
Σε κάθε περίπτωση, έρευνες που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια σε ανθρώπους δείχνουν ότι τα ρινικά σπρέι μπορούν να κάνουν τη διαφορά, ειδικά στην περίπτωση του κοινού κρυολογήματος.
Μια ομάδα στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον, με επικεφαλής τον καθηγητή Paul Little, διεξήγαγε μια μεγάλη μελέτη σε σχεδόν 14.000 ενήλικες, όλοι εκ των οποίων είχαν κάποιο προϋπάρχον πρόβλημα υγείας ή παράγοντα κινδύνου για λοίμωξη.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε ομάδες που χρησιμοποιούσαν είτε γνωστή μάρκα αποσυμφορητικού σπρέι, είτε ένα σπρέι φυσιολογικού ορού, είτε απλά έπαιρναν συμβουλές από μια διαδικτυακή πλατφόρμα που προωθούσε τη σωματική άσκηση και τη διαχείριση του στρες.
Τα αποτελέσματα, τα οποία δημοσιεύθηκαν στο The Lancet τον Αύγουστο του 2024 έδειξαν ότι τα ρινικά σπρέι εμπόδισαν την πλήρη εκδήλωση συμπτωμάτων σε ορισμένα άτομα και, σε όσους τελικά αρρώστησαν, μείωσαν τη διάρκεια της ασθένειας κατά περίπου 20% κατά μέσο όρο.
Οι δύο τύπο ρινικών σπρέι
Όλα τα αντιικά σπρέι βασίζονται στην ίδια αρχή: παγιδεύουν και αδρανοποιούν τον ιό στη μύτη και τον λαιμό, αλλά χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθόδους για να το πετύχουν.
Κάποια σπρέι χρησιμοποιούν ένα πολυμερές, δηλαδή ένα μεγάλο μόριο, που παγιδεύει τους ιούς και περιέχει επίσης συστατικά που διατηρούν χαμηλό το pH στη μύτη και τον λαιμό, δημιουργώντας ένα ελαφρώς πιο όξινο περιβάλλον, το οποίο καταστέλλει τους ιούς.
Συνήθως οι ουσίες που χρησιμοποιούνται σε αυτά τα σπρέι είναι η καραγενάνη, η αστοδριμέρη ή άλλα μεγάλα πολυμερή συστατικά με παρόμοιο στόχο: την παγίδευση και αδρανοποίηση του ιού.
Σε μελέτη του 2010, τα σπρέι καραγενάνης φάνηκαν να αποτελούν μια ασφαλή και αποτελεσματική θεραπεία για τα πρώιμα στάδια του κοινού κρυολογήματος.
Από την άλλη, τα σπρέι φυσιολογικού ορού, που ουσιαστικά είναι απλώς αλατόνερο, δρουν με διαφορετικό μηχανισμό.
«Αρχικά πιστεύαμε ότι λειτουργούν απλώς ξεπλένοντας τους ιούς. Στην πραγματικότητα, το χλωριούχο οξύ στο αλατόνερο μετατρέπεται σε υποχλωριώδες οξύ από τα κύτταρα της μύτης, και αυτό εμποδίζει τον πολλαπλασιασμό των ιών», εξηγεί στον βρετανικό ιστότοπο Which? ο καθηγητής Little.
Πότε να χρησιμοποιείτε ρινικά σπρέι
Ο καθηγητής Little προτείνει τη χρήση των σπρέι από τα πρώτα κιόλας σημάδια ασθένειας και για όσο διάστημα αυτή διαρκεί.
Αν εκτεθείτε σε κάποιον που βήχει ή φτερνίζεται, ίσως αξίζει να χρησιμοποιήσετε ένα σπρέι προληπτικά. «Πιστεύουμε ότι μπορεί επίσης να προλαμβάνουν την ασθένεια, αλλά αυτό δεν έχει αποδειχθεί – προσπαθούμε να εξασφαλίσουμε χρηματοδότηση για έρευνα που θα το αποδείξει», εξηγεί ο Little.
Τα περισσότερα προϊόντα συνιστούν χρήση έως και τέσσερις φορές την ημέρα, με δύο ψεκασμούς σε κάθε ρουθούνι κάθε φορά. Ωστόσο, φροντίστε πάντα να ελέγχετε τις οδηγίες στη συσκευασία πριν από τη χρήση.
Όσο για το ποιο να επιλέξετε, αυτό εξαρτάται από την προσωπική προτίμηση. Ορισμένοι αναφέρουν ότι τα σπρέι με δραστικές ουσίες μπορούν να τους προκαλέσουν πονοκέφαλο. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η απλούστερη λύση είναι να χρησιμοποιήσετε ένα σπρέι φυσιολογικού ορού.
Συμβουλές για να αποφύγετε τη γρίπη, την Covid και άλλες χειμερινές ιώσεις
Με τη γρίπη ειδικά να βρίσκεται σε έξαρση στην Ελλάδα αυτή την περίοδο, αξίζει να λάβετε υπόψη σας τις παρακάτω συμβουλές για να προστατεύσετε τον εαυτό σας και τους γύρω σας:
- Υπάρχει ακόμη χρόνος για να κάνετε το εμβόλιο της γρίπης.
- Πλένετε συχνά και σχολαστικά τα χέρια σας με σαπούνι, ιδιαίτερα μετά τη χρήση μέσων μαζικής μεταφοράς κλπ.
- Είναι χρήσιμο να έχετε μαζί σας αντισηπτικό χεριών για τις περιπτώσεις που το πλύσιμο δεν είναι εφικτό. Τα αλκοολούχα αντισηπτικά τζελ ή οι αφρώδεις λύσεις είναι και τα δύο αποτελεσματικές επιλογές. Προτιμήστε γνωστές μάρκες και αξιόπιστα καταστήματα, καθώς κυκλοφορούν αμφιβόλου ποιότητας προϊόντα στο Διαδίκτυο.
- Αποφύγετε τους δημόσιους χώρους αν δεν αισθάνεστε καλά, όπου αυτό είναι δυνατό.
- Καλύπτετε το στόμα και τη μύτη σας όταν βήχετε ή φτερνίζεστε.
- Εξοπλίστε το φαρμακείο του σπιτιού σας. Φροντίστε να έχετε βασικά είδη, όπως παυσίπονα και αρκετά χαρτομάντηλα. Το μέλι είναι επίσης χρήσιμο για την ανακούφιση του πονόλαιμου ή του βήχα.
- Ο καλός αερισμός του σπιτιού μειώνει τις πιθανότητες μετάδοσης παθογόνων.
- Αν επισκέπτεστε ιδιαίτερα ευάλωτα άτομα ή αν ανησυχείτε για τον εαυτό σας, η χρήση μάσκας προσώπου είναι επίσης μια επιλογή.
- Τέλος, αν είστε ήδη άρρωστοι, μπορείτε να προμηθευτείτε τεστ Covid ή διπλό τεστ Covid & γρίπης για να δείτε τι σας ταλαιπωρεί.
