Η Ρωσία εντείνει τις επιθέσεις της στη νότια ουκρανική περιφέρεια της Οδησσού, προκαλώντας εκτεταμένες διακοπές ηλεκτροδότησης και αυξάνοντας τις ανησυχίες για τη βιωσιμότητα της θαλάσσιας και εμπορικής υποδομής της περιοχής.
Σύμφωνα με την ουκρανική κυβέρνηση, τα πλήγματα δεν είναι αποσπασματικά αλλά εντάσσονται σε μια «συστηματική» στρατηγική πίεσης.
«Συστηματικές επιθέσεις» και αλλαγή εστίασης του πολέμου
Ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Ουκρανίας Ολεξίι Κουλέμπα δήλωσε ότι η Μόσχα διεξάγει οργανωμένες επιθέσεις στην περιοχή, προειδοποιώντας ήδη από την προηγούμενη εβδομάδα ότι το επίκεντρο του πολέμου «ενδέχεται να έχει μετατοπιστεί προς την Οδησσό».
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι εκτίμησε πως οι επαναλαμβανόμενοι βομβαρδισμοί αποσκοπούν στο να αποκλείσουν τη χώρα από τις θαλάσσιες οδούς ανεφοδιασμού και εμπορίου, στερώντας της έναν από τους τελευταίους λειτουργικούς διαύλους προς τις διεθνείς αγορές.
Απειλή για αποκλεισμό της Ουκρανίας από τη θάλασσα
Νωρίτερα μέσα στον Δεκέμβριο, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είχε απειλήσει ανοιχτά ότι η Ρωσία θα μπορούσε να αποκόψει την Ουκρανία από την πρόσβαση στη θάλασσα, ως αντίποινα για επιθέσεις με drones εναντίον δεξαμενόπλοιων του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας στη Μαύρη Θάλασσα.
Ο όρος «σκιώδης στόλος» αναφέρεται σε εκατοντάδες δεξαμενόπλοια που χρησιμοποιεί η Μόσχα για να παρακάμπτει τις δυτικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν μετά τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία το 2022.
Πλήγματα σε λιμάνια, άμαχοι νεκροί και ενεργειακό μπλακάουτ
Το βράδυ της Δευτέρας, ρωσικές επιθέσεις έπληξαν λιμενικές υποδομές στην Οδησσό, προκαλώντας ζημιές σε πολιτικό πλοίο, σύμφωνα με τον περιφερειάρχη. Ήταν το τελευταίο επεισόδιο σε μια αλυσίδα εκατοντάδων επιθέσεων που έχουν διαταράξει την ηλεκτροδότηση της περιοχής επί ημέρες και έχουν προκαλέσει απώλειες σε ανθρώπινες ζωές.
Την Κυριακή το βράδυ, επιθέσεις άφησαν χωρίς ρεύμα περίπου 120.000 ανθρώπους, ενώ ξέσπασε πυρκαγιά σε μεγάλο λιμάνι, καταστρέφοντας δεκάδες κοντέινερ με αλεύρι και φυτικό λάδι. Την προηγούμενη εβδομάδα, βαλλιστικός πύραυλος που έπληξε το λιμάνι Πιβντένι, ανατολικά της Οδησσού, σκότωσε οκτώ ανθρώπους και τραυμάτισε τουλάχιστον 30. Σε άλλη επίθεση, νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, σκοτώθηκε μια γυναίκα που ταξίδευε με τα τρία παιδιά της, ενώ διακόπηκε προσωρινά η λειτουργία της μοναδικής γέφυρας που συνδέει την Οδησσό με τη Μολδαβία.
Κρίσιμος κόμβος για την οικονομία και τις εξαγωγές
Το λιμάνι της Οδησσού υπήρξε διαχρονικά κομβικής σημασίας για την ουκρανική οικονομία. Η πόλη είναι η τρίτη μεγαλύτερη της χώρας, μετά το Κίεβο και το Χάρκοβο, και σήμερα έχει αποκτήσει στρατηγικό ρόλο, καθώς τα λιμάνια στις περιφέρειες Ζαπορίζια, Χερσώνα και Μικολάιβ παραμένουν απρόσιτα λόγω ρωσικής κατοχής.
Παρά τον πόλεμο, η Ουκρανία εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους εξαγωγείς σιταριού και καλαμποκιού παγκοσμίως. Από τον Αύγουστο του 2023, η Οδησσός αποτελεί αφετηρία ενός κρίσιμου θαλάσσιου διαδρόμου εξαγωγής σιτηρών, που ακολουθεί τις ακτές της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας πριν καταλήξει στην Τουρκία.
Διπλωματικές ζυμώσεις χωρίς πρόοδο
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος έχει κατηγορήσει επανειλημμένα τη Ρωσία ότι «σπέρνει το χάος» στον πληθυσμό της Οδησσού, τόνισε ότι «όλοι πρέπει να δουν πως χωρίς πίεση προς τη Ρωσία δεν υπάρχει καμία πρόθεση να τερματίσει πραγματικά την επιθετικότητά της».
Οι δηλώσεις του συνέπεσαν με την ολοκλήρωση του τελευταίου γύρου αμερικανικών διπλωματικών επαφών στο Μαϊάμι, όπου οι ΗΠΑ συναντήθηκαν ξεχωριστά με ουκρανικές και ρωσικές αντιπροσωπείες. Παρά τους συγκρατημένα αισιόδοξους τόνους, δεν σημειώθηκε απτή πρόοδος προς τον τερματισμό του πολέμου που πλησιάζει τα τέσσερα χρόνια.
Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ ανέφερε ότι εργάστηκε με τον Ουκρανό ομόλογό του Ρουστέμ Ουμέροφ για την «ευθυγράμμιση θέσεων» σε ένα σχέδιο ειρήνης 20 σημείων που παρουσίασε πρόσφατα το Κίεβο. Ωστόσο, από τη Μόσχα το μήνυμα ήταν ψυχρό: ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσάκοφ ξεκαθάρισε ότι οι ευρωπαϊκές και ουκρανικές τροποποιήσεις δεν αυξάνουν τις πιθανότητες ειρήνης.
Σε αυτό το φόντο, η Οδησσός μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε κεντρικό πεδίο αντιπαράθεσης – όχι μόνο στρατιωτικής, αλλά και οικονομικής, με διακυβεύματα που ξεπερνούν τα σύνορα της Ουκρανίας και αγγίζουν την παγκόσμια ασφάλεια τροφίμων και τη σταθερότητα στη Μαύρη Θάλασσα.
