Οι ρίζες του ονόματος, η πολυετής συμπόρευση της ημέρας με το ποδόσφαιρο και οι φόβοι για αρχή του τέλους
Στους λάτρεις του αγγλικού ποδοσφαίρου, η είδηση του «τέλους» της boxing day- καθόλου μα καθόλου δεν άρεσε.
Πώς προέκυψε όμως αυτό το μοναδικό στην Ευρώπη δίδυμο –Χριστούγεννα και ποδόσφαιρο– στη Βρετανία;
Ας αρχίσουμε με το όνομα. Για την προέλευση της «Boxing Day», οι ιστορικές ερμηνείες είναι αβέβαιες αλλά λίγες και παρεμφερείς.
Κατά μία εκδοχή, η 26 Δεκεμβρίου ήταν παραδοσιακώς η ημέρα που ανοίγονταν τα κουτιά ελεημοσύνης τα οποία είχαν αφήσει στις εκκλησίες υπέρ των φτωχών.
Η δεύτερη -και ίσως πιο πιθανή εκδοχή- μας λέει ότι η Boxing Day περιέγραφε την ημέρα που έμποροι, εργαζόμενοι και κυρίως το υπηρετικό προσωπικό στα σπίτια των πλουσίων, έπαιρναν τα κουτιά με τα δώρα τους. Σύμφωνα με τη θεωρία, επειδή όλοι αυτοί οι εργαζόμενοι ήταν αναγκασμένοι να εργάζονται την ημέρα των Χριστουγέννων για να μπορούν να εορτάζουν οι εργοδότες τους, τούς είχε παραχωρηθεί η επόμενη ημέρα για να γιορτάσουν οι ίδιοι.
Αλογα και αλεπούδες
Σημειωτέον ότι η επομένη των Χριστουγέννων δεν ήταν επίσης ποτε μια άδεια από αθλητικές δραστηριοτήτες ηνέρα στην Βρετανία. Η 26η Δεκεμβρίου συμπίπτει με την εορτή του Αγίου Στεφάνου (St. Stephen’s Day), προστάτη των αλόγων. Ετσι η Boxing Day συνδέθηκε με ιπποδρομίες, κυνήγι αλεπούς αλλά και ράγκμπι. Μάλιστα το παραδοσιακό κυνήγι αλεπούς τροποποιήθηκε μόλις το 2005 μετά την ψήφιση νομοθεσίας στην Αγγλία και την Ουαλία που απαγόρευσε σε μεγάλο βαθμό τη χρήση κυνηγόσκυλων.
Ο πρώτος ποδοσφαιρικός αγώνας σε Boxing Day, παίχθηκε το 1889.
Αντίπαλοι ήταν η Πρέστον Νορθ Εντ – σήμερα αγνωνίζεται στη «β’ κατηγορία» με την Άστον Βίλα. Οι ίδιες ομάδες είχαν παίξει και την προηγουμένη, ανήμερα Χριστούγεννα δηλαδή του 1899. Έκτοτε καθιερώθηκε η πρακτική οι ομάδες να παίζουν Χριστούγεννα και Boxing Day, ώστε να μοιράζεται εξίσου η κόπωση των μετακινήσεων.
«Το ποδόσφαιρο μες τα Χριστούγεννα έχει τις ρίζες του σε μια ευρύτερη παράδοση κοινοτικών διασκεδάσεων», εξηγεί στο BBC ο καθηγητής Μάρτιν Τζόουνς του Πανεπιστημίου του Σουόνσι.
Τα σπίτια των εργατών
«Ενώ για τη βικτωριανή μεσαία τάξη τα Χριστούγεννα ήταν η εορτή της οικίας, για τους εργάτες που ζούσαν σε στενά και συνωστισμένα σπίτια, το να βγουν έξω ήταν συχνά πιο σημαντικό.
Ετσι, το ποδόσφαιρο, οι παντομίμες, ανεπίσημες συγκεντρώσεις, κοινοτικά έθιμα και οι παραδόσεις προσέφεραν στους ανθρώπους ευκαιρίες να κοινωνικοποιηθούν και να απολαύσουν τη μέρα της αργίας.
Όμως κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου, τα Χριστούγεννα άρχισαν να γίνονται περισσότερο ιδιωτική παρά δημόσια υπόθεση.
Αυτό άρχισε να έχει αντίκτυπο στη μείωση των συγκοινωνιών, θεατρικών παραστάσεων και άλλων δραστηριοτήτων.
Το ποδόσφαιρο άντεξε περισσότερο, εν μέρει επειδή οι άνδρες έβρισκαν σε αυτό έναν τρόπο να ξεφύγουν για λίγες ώρες από την οικογενειακή ζωή.
Σταδιακά, και ενώ μπαίναμε στη δεκαετία του 1950, οι αγώνες ανήμερα τα Χριστούγεννα έμοιαζαν πλέον παράταιροι με το γενικότερο πνεύμα της γιορτής. Οι άνδρες έμεναν ή έπρεπε να μένουν περισσότερο σπίτι, ενώ και οι κατοικίες είχαν γίνει πιο άνετες με καλύτερη επίπλωση και καλύτερη θέρμανση ενώ όλο και περισσότερες φτωχογειτονιές σταδιακά κατεδαφίζονταν.
Υπήρχε επίσης περισσότερη ψυχαγωγία στο σπίτι χάρη στην τηλεόραση. Έτσι, η ιδέα της «απόδρασης» από την οικογένεια για λίγες ώρες έγινε λιγότερο ελκυστική και η προσέλευση στα γήπεδα άρχισε να μειώνεται δραματικά.
Ύστερα ήρθαν οι προβολείς
Η εισαγωγή των προβολέων σε πολλά αγγλικά γήπεδα «άνοιξε» επίσης το χρονικό εύρος των διεξαγωγής αγώνων και οδήγησε σε περισσότερους αγώνες μεσοβδόμαδα, γεγονός που μείωσε την ανάγκη να «γεμίζει» η εορταστική περίοδος με «μπάλα».
Όμως ο πραγματικός λόγος που «σκότωσε» το ποδόσφαιρο ανημέρα τα Χριστούγεννα ήταν οι μεταφορές», εκτιμά ο καθηγητής Τζόουνς.
«Η μειωμένη ζήτηση για μετακινήσεις ανήμερα τα Χριστούγεννα -καθώς η γιορτή γινόταν όλο και πιο οικογενειακή- σε συνδυασμό με την επιθυμία των εργαζομένων στις μεταφορές για ρεπό, σήμαιναν ότι τα δρομολόγια τρένων και λεωφορείων περιορίζονταν».
Και έτσο ήρθε η μέρα που οι αγώνες, ανήμερα Χριστούγεννα, καταργήθηκαν το 1950.
H Bοxing day όμως έμεινε και μάλιστα ήκμασε με κατάμεστα γήπεδα.
Kαι σε αυτήν την παράδοση των -κοντά- 140 ετών, μόνο πέντε χρονιές δεν υπήρξε ποδόσφαιρο στη Boxing Day στην κορυφαία κατηγορία της Αγγλίας (1948, 1954, 1965, 1971 και 1976).
Για τον Γκάβιν Μπάκλαντ, συγγραφέα και στατιστικολόγο ποδοσφαίρου, φέτος είναι η αρχή του τέλους για «μία από τις μεγάλες παραδόσεις του αγγλικού ποδοσφαίρου».
Πλάσματα της συνήθειας
«Υπάρχουν αγώνες στη Boxing Dayεδώ και 140 χρόνια. Είναι κάτι που το περιμένεις με ανυπομονησία. Όταν βγαίνει το νέο πρόγραμμα αγώνων, ένα από τα πρώτα πράγματα που κάνουν οι οπαδοί της Premier League είναι να δουν με ποιον παίζει η ομάδα τους την Boxing Day.
«Είμαστε πλάσματα της συνήθειας και αυτό είναι μέρος της παράδοσης για πολλές οικογένειες. Και η είδηση της «κατάργησης» της boxing day είναι μια ακόμη υπενθύμιση ότι παραδοσιακές και αγαπημένες πτυχές του παιχνιδιού μπορούν να ψαλιδίζοται στο όνομα του κέρδους».
Οι δικαιολογίες για την φετινή «κατάργηση» ειναι το βεβρυμένο πρόγραμμα αλλα κυρίως το γεγονός ότι η Παρασκευή αντιμετωπίζεται ως μάικανονική μέρα με εναν και μόνο αγώνα για τα τηλειπτκά δικαιώματα της Premeier League.
Οι πολλοί ελπίζουν ότι του χρόνου θα υπάρξει επιστροφή στην κανονικότητα, καθώς η Boxing Day πέφτει Σάββατo.
Οι πιο απαισιόδοξοι βλέπουν στη φετινή αλλαγή την αρχή του τέλους άλλης μια παράδοσης.
