« Το Άρθρο 86 του Συντάγματος, το οποίο θεσπίζει ειδικές διαδικασίες για την ποινική ευθύνη των υπουργών, έχει εξελιχθεί στο μοιραίο εμπόδιο για την αποτελεσματική εφαρμογή του νόμου, του κράτους δικαίου και της αντι-διαφθοράς στη χώρα μας»
Συνεχίζεται η αντιπαράθεση του ευρωβουλευτή Νικόλα Φαραντούρη με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη, αναφορικά με την δυνατότητα παράκαμψης του Άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών απ’ την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και την άσκηση διώξεων χωρίς την προηγούμενη άδεια της Βουλής.
Νικόλας Φαραντούρης και Μαρία Καρυστιανού ζήτησαν την προηγούμενη εβδομάδα σε εκδήλωση που διοργάνωσε στις Βρυξέλλες ο Έλληνας ευρωβουλευτής, την «παράκαμψη του Άρθρου 86 με βάση τις αρχές της υπεροχής, της ισονομίας και του κράτους δικαίου».
Σήμερα ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης τόνισε ότι «δεν υπάρχει καμία τέτοια δυνατότητα» και ότι «είναι λάθος η σύγκριση με την απόφαση του ΣτΕ για το άρθρο 16» (όπου το ΣτΕ έκρινε ότι στην περίπτωση των μη κρατικών πανεπιστημίων υπερισχύει το Ευρωπαϊκό Δίκαιο).
Στον Κυβερνητικό Εκπρόσωπο απάντησε ο ευρωβουλευτής και καθηγητής του Ευρωπαϊκού Δικαίου Ν. Φαραντούρης επισυνάτποντας μάλιστα αναλυτική γνωμοδότησή του:
«Το Άρθρο 86 του Συντάγματος, το οποίο θεσπίζει ειδικές διαδικασίες για την ποινική ευθύνη των υπουργών, έχει εξελιχθεί στο μοιραίο εμπόδιο για την αποτελεσματική εφαρμογή του νόμου, του κράτους δικαίου και της αντι-διαφθοράς στη χώρα μας, ακυρώνοντας έρευνες σε κρίσιμες υποθέσεις όπως τα Τέμπη, ο ΟΠΕΚΕΠΕ κλπ.
Η άρση του εμποδίου αυτού δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική νομική μεταρρύθμιση, αλλά οικονομική και δικαιοπολιτική αναγκαιότητα για βιώσιμη διακυβέρνηση και δημοσιονομική σταθερότητα και εν τέλει για δημοκρατία.
Δεν μπορούν να ισχύουν δύο μέτρα και δύο σταθμά: Όταν μας συμφέρει η αρχή της υπεροχής του ευρωπαϊκού δικαίου, την επικαλούμαστε ακόμη και με contra legem ερμηνεία (όπως στην περίπτωση του Άρθρου 16 περί μη κρατικών πανεπιστημίων). Και όταν δεν μας συμφέρει, την ξεχνάμε (όπως στο ακαταδίωκτο υπουργών για εγκλήματα διαφθοράς στο Άρθρο 86).
Υπενθυμίζω λοιπόν στον Κυβερνητικό Εκπρόσωπο και τους συμβούλους τους, ότι η νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ αλλά και η πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας (Ολ. ΣτΕ 1918/2025) είναι σαφείς και δεν δεν μπορεί να εφαρμόζονται a la carte: Η υποχρέωση τήρησης του ευρωπαϊκού δικαίου αφορά και διατάξεις συνταγματικού επιπέδου και οι Αρχές υποχρεούνται να εξασφαλίζουν την πλήρη αποτελεσματικότητα των διατάξεων του ευρωπαϊκού δικαίου, ακόμα και όταν αυτές δεν προβαίνουν σε συνταγματική αναθεώρηση. Kαι ασφαλώς το γράμμα των συνταγματικών διατάξεων πρέπει να ερμηνεύεται σε αρμονία με τους ευρωπαϊκούς κανόνες.
Με βάση λοιπόν τις αρχές της υπεροχής του Ευρωπαϊκού Δικαίου αλλά και της ισονομίας και της διαφάνειας, συνάγεται ότι το κώλυμα που θέτει το άρθρο 86 του Συντάγματος στην άσκηση της αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, αντιβαίνει στο ευρωπαϊκό δίκαιο και για το λόγο αυτό είναι ανίσχυρο.
Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι οι Ευρωπαϊκές Αρχές μπορούν να παρακάμψουν το κώλυμα του Άρθρου 86 του Συντάγματος κατά την εφαρμογή των κανόνων Ευρωπαϊκού Δικαίου, μέχρι την αναθεώρηση ή κατάργηση της συνταγματικής διάταξης.
Η εκδήλωση στις Βρυξέλλες
Υπενθυμίζεται ότι την περασμένη Τρίτη, οργανώθηκε ειδική εκδήλωση για το θέμα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες με πρωτοβουλία του ευρωβουλευτή Νικόλα Φαραντούρη και με ομιλητές τη Μαρία Καρυστιανού, Πρόεδρο του Συλλόγου «Τεμπη 2023», τον Juan Fernando López Aguilar, ευρωβουλευτή S&D, καθηγητή Συνταγματικού Δικάιου και π. Υπουργό Δικαιοσύνης της Ισπανίας, τον Χρήστο Ράμμο, π. Πρόεδρο της Αρχής Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) και επίτιμο Αντιπρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας, τον Ιωάννη Δρόσο, Ομότιμο Καθηγητή του Συνταγματικού Δικαίου της Νομικής Σχολής Αθηνών και την Daniela Mainenti, Καθηγήτρια Συγκριτικού Ποινικού Δικαίου στη Ρώμη.
Αντικείμενο της εκδήλωσης ήταν οι συνταγματικές, θεσμικές και οικονομικές διαστάσεις της διαφθοράς, με ιδιαίτερη έμφαση στο Άρθρο 86 του Ελληνικού Συνταγματος, η εφαρμογή του και η λογοδοσία των πολιτικών προσώπων υπό το φως του Ευρωπαϊκού Δικαίου.
