Αντιδρούν οι ασθενείς στην «εμπορευματοποίηση του πλάσματος»

Κάθετα αντίθετοι δηλώνουν ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ασθενών με Ανοσοεπάρκειες, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ασθενών με Ανοσοανεπάρκειες ΓΑΛΗΝΟΣ καθώς και η Ελληνική Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας με την πρόθεση του υπουργείου Υγείας αλλά και τις θέσεις του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΣΦΕΕ) για τη συλλογή και διαχείριση του πλάσματος στη χώρα μας.

Η Ελληνική Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας (ΕΟΘΑ) δηλώνει προβληματισμένη από τη θέση του ΣΦΕΕ  που αφορούν στη συλλογή και διαχείριση του πλάσματος στη χώρα μας επισημαίνοντας ότι αποκρύπτονται τα πραγματικά στοιχεία για τη συλλογή πλάσματος στην Ελλάδα, καθώς στο Position Paper του ΣΦΕΕ αναφέρεται ότι «η συλλογή πλάσματος για παραγωγή φαρμάκων είναι μηδενική». Σε μια χώρα που συλλέγει από εθελοντές αιμοδότες περισσότερα από 120.000 λίτρα πλάσματος ετησίως, που το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας πουλάει έναντι 3,5 εκατομμυρίων ευρώ περίπου 65.000 λίτρα πλάσματος πριν ένα μήνα (Οκτώβριο/2025), δεν πρέπει να λέγεται ότι υπάρχει αδυναμία συλλογής πλάσματος, αλλά να ζητείται η αξιοποίησή του για παραγωγή φαρμάκων.

Επίσης, οι προτάσεις στο Position Paper για τη θέσπιση σύγχρονων πολιτικών που θα ενθαρρύνουν τις δωρεές πλάσματος μέσω πλασμαφαίρεσης και θα προσελκύουν επενδύσεις σχετιζόμενες με την δημιουργία Κέντρων Συλλογής Πλάσματος, θέτουν σε κίνδυνο την επάρκεια αίματος και των παραγώγων στη χώρα μας. Σε μια χώρα σαν την Ελλάδα που το 65% του συλλεγόμενου αίματος γίνεται από εθελοντές αιμοδότες και το 35% από το συγγενικό περιβάλλον, είναι τρομακτικό να μιλάμε για ιδιωτικά κέντρα συλλογής πλάσματος που θα «ενθαρρύνουν» με οποιονδήποτε τρόπο τους δότες. Μιλάμε για περαιτέρω μείωση των εθελοντών αιμοδοτών και συνεπώς την κατάργηση της εθελοντικής, μη αμειβόμενης και μη ανταποδοτικής αιμοδοσίας.

Τι εισηγείται το Position Paper του ΣΦΕΕ:

Α. Αναθεώρηση των εφαρμοζόμενων Πολιτικών Αποζημίωσης των Παραγώγων Αίματος

α) Εφαρμογή εξορθολογισμένων πολιτικών σχετικά με τα Παράγωγα Αίματος για τις περιπτώσεις όπου υπάρχει καταγεγραμμένη αδυναμία προμήθειας της χώρας με επαρκείς ποσότητες
β) Δημιουργία με νομοθετική διάταξη παγίου ξεχωριστού πρόσθετου προϋπολογισμού (Ηπαρίνες, 2020) για κατηγορίες Παραγώγων Αίματος όπως για παράδειγμα: γ-σφαιρίνη και Αλβουμίνη.

Β. Αξιολόγηση πραγματικών αναγκών ασθενών στην Ελλάδα και ποσοτικοποίηση της υπάρχουσας απόκλισης μεταξύ ζήτησης και υφιστάμενης προσφοράς γ-σφαιρινών και άλλων Παραγώγων Αίματος.

α) Αξιοποίηση και χρήση των διαθέσιμων RWD μέσω διενέργειας κατάλληλα σχεδιασμένων Εθνικών Μελετών
β) Ενεργοποίηση Μητρώου Ασθενών που λαμβάνουν γ-σφαιρίνες και απλοποίηση της γραφειοκρατίας στην προμήθειά τους.
γ) Δημιουργία μητρώων ασθενών και για άλλα νοσήματα όπου οι ασθενείς λαμβάνουν Παράγωγα Αίματος (όπου απαιτείται)

Γ. Καθιέρωση διαδικασίας για την έγκαιρη, προληπτική αξιολόγηση της επάρκειας των Παραγώγων Αίματος που δύναται να προμηθευτεί η χώρα μας για το(α) επόμενο(α) έτος(η)

Δ. Θέσπιση σύγχρονων πολιτικών που θα:

α) ενθαρρύνουν τις δωρεές πλάσματος μέσω πλασμαφαίρεσης
β) επιτρέπουν την σύμπραξη δημόσιου-ιδιωτικού τομέα για την παραγωγή Παραγώγων Αίματος και
γ) προσελκύουν επενδύσεις σχετιζόμενες με την δημιουργία Κέντρων Συλλογής Πλάσματος

E. Eνίσχυση συνεργασίας και εγκαθίδρυση μηχανισμού διαλόγου με διεθνείς Οργανισμούς (πχ PPTA), του ΣΦΕΕ αλλά και με Φαρμακευτικές Εταιρείες που έχουν εμπειρία στην παραγωγή και διανομή Παράγωγων Αίματος.

Από πλευράς του, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ασθενών με Ανοσοεπάρκειες (ΠΑΣΠΑΜΑ), ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ασθενών με Ανοσοανεπάρκειες ΓΑΛΗΝΟΣ συμφωνούν με την Ομοσπονδία και επισημαίνει ότι η πρόθεση αλλαγής της νομοθεσίας είναι για να επιτραπεί η συλλογή πλάσματος στην Ελλάδα με επενδυτικούς σκοπούς. Η αιμοδοσία όπως λένε, είναι πράξη αλτρουισμού και κοινωνικής αλληλεγγύης, που οφείλει να παραμείνει εθελοντική και δωρεάν. Το ανθρώπινο αίμα υπό οποιαδήποτε μορφή και αν προσφέρεται, ερυθρά-αιμοπετάλια-πλάσμα, δεν μπορεί και δεν πρέπει να αποτελεί αντικείμενο οικονομικής συναλλαγής ή κέρδους. Κάθε προσπάθεια εισαγωγής οικονομικών κινήτρων με την υιοθέτηση πρακτικών – όπως αποζημίωση για καύσιμα, βιολογική καταπόνηση, απώλεια χρόνου ή άλλες παροχές – αλλοιώνει τον εθελοντικό χαρακτήρα της δωρεάς, θέτει σοβαρά ζητήματα ασφάλειας, ενώ υπονομεύει τη δημόσια εμπιστοσύνη χωρίς να μπορεί να εξασφαλίσει την επάρκεια των προϊόντων πλάσματος για τους Έλληνες ασθενείς, αφού η εταιρεία που θα κλασματοποιεί το πλάσμα έχει εκ των πραγμάτων τη δυνατότητα με βάση τους κανόνες της ελεύθερης αγοράς να διαθέσει τα παραγόμενα προϊόντα όπου εκείνη επιθυμεί, όπως εξάλλου έχει συμβεί και στις ελάχιστες χώρες που το εφάρμοσαν.

Σύμφωνα με την ΠΑΣΠΑΜΑ, η ίδρυση κέντρων συλλογής πλάσματος, έξω από το σύστημα αιμοδοσίας, αποτελεί απειλή για την επάρκεια των λοιπών παραγώγων αίματος (ερυθρά, αιμοπετάλια) αφού ο αιμοδοτικός πληθυσμός στον οποίο απευθύνονται είναι κοινός, ενώ η απαιτούμενη συχνότητα προσφοράς, ώστε η συλλογή πλάσματος να είναι οικονομικά συμφέρουσα για το ιδιωτικό κέντρο συλλογής, είναι απαγορευτική για οποιαδήποτε άλλη προσφορά (ερυθρά ή αιμοπετάλια).

Ο νέος Ευρωπαϊκός Κανονισμός 2024/1938, ο οποίος ισχύει άμεσα στην χώρα μας, για τις ουσίες ανθρώπινης προέλευσης (ΟΑΠ) αναφέρει με σαφήνεια, εκτιμώντας τους υποβόσκοντες κινδύνους:

-ότι τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να ενισχύσουν τη δημιουργία δημόσιων κέντρων δωρεάς και να προωθήσουν τις εθελοντικές και μη αμειβόμενες δωρεές ΟΑΠ, συμβάλλοντας στην επίτευξη ευρωπαϊκής αυτάρκειας σε κρίσιμες ουσίες όπως το πλάσμα.

-ότι τα κράτη μέλη καλούνται να αυξήσουν την ικανότητα συλλογής και τη βάση των δοτών, μέσα από μη κερδοσκοπικά και δημόσια προγράμματα πλασμαφαίρεσης, διασφαλίζοντας σταθερή πρόσβαση σε θεραπείες που βασίζονται σε προϊόντα από ΟΑΠ κρίσιμης σημασίας.

-τέλος επισημαίνει τον κίνδυνο τα εμπορικά συμφέροντα να υπερισχύσουν των αναγκών των ασθενών, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε ελλείψεις ή να επηρεάσει την ποιότητα και ασφάλεια των ΟΑΠ. Για τον λόγο αυτό, τα κράτη μέλη οφείλουν να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος ελλείψεων και να εξασφαλιστεί η συνεχής, αξιόπιστη παροχή προϊόντων που προέρχονται από ΟΑΠ κρίσιμης σημασίας.

Σε αυτή την κατεύθυνση είναι περισσότερο από προφανές ότι η μόνη εθνική στρατηγική και πολιτική δέσμευση για την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών στις θεραπείες τους θα πρέπει να είναι η «Στρατηγική Κατεύθυνση του Ε.ΚΕ.Α.» για την αξιοποίηση του παραγόμενου πλάσματος από το ολικό αίμα, ολοκληρώνοντας την Κεντρική Διαχείριση Αίματος, συγκεντρώνοντας με αυτό τον τρόπο σημαντικές ποσότητες και ταυτόχρονα κατάλληλης ποιότητας πλάσμα για κλασματοποίηση. Με την κεντρική διαχείριση/επεξεργασία θα δοθεί η δυνατότητα στις υπηρεσίες αιμοδοσίας που ήδη διαθέτουν την γνώση και τον τεχνολογικό εξοπλισμό να προγραμματίζουν και συνεδρίες συλλογής πλάσματος, αυξάνοντας κατ΄ αυτόν τον τρόπο τις συλλεγόμενες ποσότητες στο πλαίσιο μίας Εθνικής Στρατηγικής αξιοποίησης του πλάσματος. Σήμερα το μεγαλύτερο ποσοστό πλάσματος που παρασκευάζεται στις υπηρεσίες αιμοδοσίας της χώρας απορρίπτεται, καθώς δεν έχουν συναφθεί συμφωνίες όπως στο παρελθόν, με τον Ελβετικό Ερυθρό Σταυρό και την Ολλανδική Sanquin για την αξιοποίησή του ως πρώτης ύλης στην παραγωγή φαρμάκων.

ΕΟΘΑ και ΠΑΣΠΑΜΑ καλούν την πολιτεία να διαφυλάξει το δημόσιο και εθελοντικό χαρακτήρα της αιμοδοσίας και να απορρίψει κάθε σχέδιο ιδιωτικοποίησης της συλλογής πλάσματος και ζητούν άμεση και ουσιαστική δημόσια διαβούλευση, με συμμετοχή των Επιστημονικών Οργάνων του Ε.ΚΕ.Α., των Συλλόγων Ασθενών που επηρεάζονται άμεσα, και της IPFA (International Plasma Fractionation Association), που αποτελεί την Ένωση μη κερδοσκοπικών οργανισμών συλλογής και επεξεργασίας πλάσματος, σε κάθε στάδιο διαμόρφωσης πολιτικής για το αίμα και τα παράγωγά του.

Η ΕΟΘΑ θεωρεί ότι το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ) μπορεί να συλλέξει, να επεξεργαστεί και να διαχειριστεί σήμερα τις ποσότητες αίματος και των παραγώγων του που έχουν ανάγκη όλοι οι ασθενείς της χώρας μας, από οποιαδήποτε πάθηση, χάρη στον εκσυγχρονισμό του.

Η ΕΟΘΑ δε νομιμοποιεί Position Paper ή αποφάσεις συνεδρίων που γίνονται με συμμετοχή ενός συλλόγου και μερικών ασθενών, χωρίς διάλογο και τη συνολική συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

Τέλος, ΕΟΘΑ και ΠΑΣΠΑΜΑ τονίζουν ότι η διαφάνεια, η συνεργασία και η συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας και της κοινωνικής εμπιστοσύνης!