Μια από τις μεγαλύτερες έως σήμερα αναλύσεις στη χημεία του εγκεφάλου φέρνει στο φως ένα σταθερό βιολογικό μοτίβο που φαίνεται να συνδέεται με τις αγχώδεις διαταραχές. Σύμφωνα με δημοσίευση στο Molecular Psychiatry του Nature, άτομα που ζουν με άγχος παρουσιάζουν συστηματικά χαμηλότερα επίπεδα χολίνης – ενός απαραίτητου θρεπτικού συστατικού που επηρεάζει τη μνήμη, τη διάθεση και τη συνολική λειτουργία του εγκεφάλου.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν βιώνουμε άγχος
Οι αγχώδεις διαταραχές είναι από τις πιο συχνές ψυχικές παθήσεις και σχετίζονται με δυσλειτουργία σε δύο κρίσιμες περιοχές του εγκεφάλου:
Την αμυγδαλή, που «ανιχνεύει» απειλές και αυξάνει την εγρήγορση.
Τον προμετωπιαίο φλοιό, που ρυθμίζει τα συναισθήματα και τη λογική σκέψη.
Όταν αυτές οι περιοχές δεν συνεργάζονται σωστά, ο εγκέφαλος τείνει να ερμηνεύει καθημερινές καταστάσεις ως επικίνδυνες. Το αποτέλεσμα είναι επίμονο άγχος, κρίσεις πανικού και υπερβολική ανησυχία.
Η έρευνα που εντόπισε τη χημική «υπογραφή» του άγχους
Ο Richard Maddock και ο Jason Smucny από το Πανεπιστήμιο Καλιφόρνιας στο Ντέιβις συγκέντρωσαν στοιχεία από 25 ανεξάρτητες μελέτες – συνολικά 370 άτομα με αγχώδη διαταραχή και 342 υγιείς συμμετέχοντες.
Το εύρημα ήταν ξεκάθαρο:
Οι άνθρωποι με αγχώδεις διαταραχές είχαν κατά μέσο όρο 8% χαμηλότερα επίπεδα χολίνης στον εγκέφαλο, με τη μεγαλύτερη μείωση να εντοπίζεται στον προμετωπιαίο φλοιό.
Η διαφορά αυτή εμφανίστηκε σε όλες τις μορφές άγχους και παρέμεινε σταθερή ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη την ηλικία, τη φαρμακευτική αγωγή και άλλους εξωτερικούς παράγοντες.
Γιατί είναι σημαντική η χολίνη;
Η χολίνη είναι ουσιαστικό θρεπτικό συστατικό που συμμετέχει:
στη δημιουργία κυτταρικών μεμβρανών,
στην παραγωγή νευροδιαβιβαστών,
στη ρύθμιση της διάθεσης και της μνήμης.
Ο οργανισμός παράγει μόνο μικρή ποσότητα, επομένως η διατροφή είναι καθοριστικής σημασίας. Η έλλειψή της έχει συνδεθεί με γνωστική κόπωση, διαταραχές συγκέντρωσης και αυξημένη ευαισθησία στο στρες.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η χρόνια «υπερένταση» που βιώνουν τα άτομα με άγχος —ο γνωστός μηχανισμός «μάχης ή φυγής»— ίσως αυξάνει τις ανάγκες του εγκεφάλου σε χολίνη. Με τον καιρό, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερα διαθέσιμα επίπεδα.
Διατροφή και ψυχική υγεία: μια σχέση πιο στενή από όσο νομίζουμε
Η μελέτη δεν αποδεικνύει αν η έλλειψη χολίνης προκαλεί άγχος ή αν το άγχος μειώνει τη χολίνη. Ωστόσο, επιβεβαιώνει τη στενή σύνδεση διατροφής και ψυχικής ευεξίας και ανοίγει τον δρόμο για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις.
Πλούσιες σε χολίνη τροφές είναι:
- αυγά,
- μοσχάρι και κοτόπουλο,
- ψάρια όπως ο σολομός,
- όσπρια και σόγια.
«Οι άνθρωποι με αγχώδεις διαταραχές ίσως χρειάζεται να εξετάσουν εάν λαμβάνουν την απαραίτητη ποσότητα χολίνης», σημειώνει ο Maddock, προσθέτοντας ότι ορισμένα ωμέγα-3 λιπαρά μπορεί να βοηθήσουν στη μεταφορά της χολίνης στον εγκέφαλο.
Το συμπέρασμα
Η νέα αυτή μετα-ανάλυση ενισχύει την άποψη ότι το άγχος δεν είναι μόνο θέμα συναισθημάτων ή εμπειριών, αλλά και χημείας του εγκεφάλου. Αν και χρειάζονται περισσότερες μελέτες, η χολίνη φαίνεται να αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι του παζλ — ένα κομμάτι που μπορεί στο μέλλον να αξιοποιηθεί τόσο στην πρόληψη όσο και στη θεραπεία.
